Granice administracji

Departamenty

Kielecczyzna była pograniczem ziem krakowskich i sandomierskich w okresie wczesnego średniowiecza. W XIII wieku w obrębie ziemi sandomierskiej znalazło się prawie 100% dzisiejszego województwa, z wyłączeniem regionów jędrzejowskiego oraz miechowskiego. W XV-XVI wieku ustalono kolejne granice administracyjne. Ich zmiana nastąpiła w okresie rozbiorów. Wówczas do Austrii włączono województwa krakowskie i sandomierskie. Powstało wtedy sześć cyrkułów. Departamenty radomski i krakowski powstały w czasie Księstwa Warszawskiego. Podzieliły one ziemie na linii Staszów-Kielce-Włoszczowa (program egzamin uprawnienia 2021).

Granice administracji
Granice administracji

Województwa

Województwa pojawiły się znowu po 1816 roku na skutek przemianowania departamentów. Obszar praktycznie wcale nie uległ zmianie. Powiat kielecki wyłączono z radomskiego i stał się on częścią województwa sandomierskiego.

W 1816 roku Miechów był siedzibą władz województwa krakowskiego, oprócz Wolnego Miasta Kraków. W 1818 roku siedzibą stały się Kielce.

Po II wojnie światowej do województwa krakowskiego dołączono powiaty olkuski i miechowski. Z kolei w skład województwa śląskiego weszły następujące powiaty:

– będziński,

– zawierciański,

– częstochowski,

– miasto Sosnowiec.

Zmniejszone województwo kieleckie liczyło ok. 19 500 km. W znacznym stopniu odpowiadało ono  przedrozbiorowemu województwu sandomierskiemu (program na uprawnienia budowlane).

Rok 1975 był rokiem kolejnych reform. W związku z nią zmniejszono teren województwa, a wiele powiatów weszło w skład nowych województw. Mowa tu o województwach:

– radomskim,

– tarnobrzeskim,

– piotrkowskim,

– częstochowskim.

Z województwa krakowskiego przyłączono północną część powiatu miechowskiego.

W efekcie podzielono historycznie ukształtowane regiony, które były wyznaczone granicami naturalnymi. Również podzielono zabytkowy obszar Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego pomiędzy trzy województwa (program jednolite akty prawne na egzamin uprawnienia).

Gubernie

W 1845 roku w skład guberni radomskiej weszła gubernia kielecka, żeby w 1867 roku ponownie ją powołać. Wówczas włączono do niej następujące powiaty:

– jędrzejowski,

– włoszezowski,

– olkulski,

– miechowski,

– pińczowski,

– stopnicki.

Do guberni radomskiej wliczono pozostałe ziemie obecnego województwa, tj. powiat konecki, opatowski i iłżecki. Trwało to aż do I wojny światowej. Po niej powstało województwo kieleckie na mocy połączenia guberni kieleckiej i radomskiej. Włączono do niego powiaty zawierciański, będziński i częstochowski. Tamtejsze województwo kieleckie obejmowało:

– cały obszar północnej Małopolski,

– ziemie ograniczone z trzech stron Pilicą i Wisłą,

– od południowego zachodu aż po Sosnowiec i Częstochowę.

Granice administracji kościelnej

Bardziej stabilne okazały się granice administracji kościelnej.

Do biskupa krakowskiego należało większość ziem dzisiejszego województwa. Mowa m.in. o obszarze między środkową i dolną Pilicą oraz Wisłą. Najprawdopodobniej było tak od czasu ustanowienia biskupstwa. Do archidiecezji gnieźnieńskiej należały:

– archidiakonat kurzelowski,

– kasztelan małogoski,

– kasztelan żarnowski.

Ten podział administracji kościelnej trwał aż do 1772 roku, czyli do pierwszego rozbioru Polski. Następnie władze austriackie powołały na zajętych ziemiach trzy diecezje: lubelską, tarnowską i kielecką. Było to zgodne z zasadą józefińską o godzeniu granic administracyjnych oraz kościelnych.

Diecezja kielecka działała w latach 1807 – 1818. Znajdowała się na terenie podobnym do dzisiejszego województwa. W kolejnych latach doszło do reaktywacji diecezji krakowskiej, która po 1831 roku objęła ziemie po obu stronach granicy rosyjsko-austriackiej. Rosja nie uznawała w tym okresie jurysdykcji biskupa krakowskiego, którego siedziba znajdowała się w zupełnie innym państwie. W obrębie diecezji sandomierskiej znalazła się północna część województwa. Miało to miejsce w 1860 roku (egzamin ustny uprawnienia budowlane – pytania).

W 1880 roku uregulowano sytuację. Została po raz kolejny powołana diecezja kielecka. W jej skład wchodziło osiem dekanatów, które pokrywały się z powiatami, a także 229 parafii. Problematyczne pod kątem administracyjnym było jednak jej ułożenie. Granica północna przebiegała praktycznie prawie do Kielc, a od południowo – zachodnich krańców do siedziby biskupa było prawie 100 km.

Podziel się:

Ocena artykułu:

0
0

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.