Spedytor kolejowy – Kompletny przewodnik po zawodzie od A-Z

Kim jest spedytor kolejowy i czym się zajmuje – znaczenie terminu w praktyce

Termin „spedytor kolejowy” brzmi prosto, ale w praktyce potrafi wprowadzić sporo zamieszania – zwłaszcza na rynku pracy i w ofertach zatrudnienia. Dlaczego? Bo nie ma jednej, ustawowej definicji tego zawodu. W języku branżowym i potocznym ta sama nazwa odnosi się do dwóch zupełnie różnych ról, wykonywanych w innych realiach, na innej podstawie prawnej i z innym zakresem odpowiedzialności.

W praktyce, gdy ktoś mówi „pracuję jako spedytor kolejowy”, może mieć na myśli jedno z dwóch stanowisk:

• odprawiacza pociągów, czyli pracownika kolei zatrudnionego u przewoźnika,
• albo spedytora w branży TSL, który organizuje przewozy kolejowe dla klientów jako pośrednik.

Oba zawody łączy transport kolejowy towarów, dokumentacja i koordynacja przewozu ładunku, ale na tym podobieństwa w dużej mierze się kończą.

Dlaczego termin „spedytor kolejowy” ma podwójne znaczenie?

Źródłem zamieszania jest historia i ewolucja rynku transportowego.

Dawniej, na stacjach towarowych, osoba zajmująca się obsługą dokumentów przewozowych, kontaktami z klientami i formalnym przyjęciem lub wydaniem przesyłki była potocznie nazywana spedytorem kolejowym. Formalnie było to jednak stanowisko kolejowe – odprawiacz pociągów. Nazwa „spedytor” przyjęła się, bo zakres czynności przypominał klasyczną spedycję.

Z czasem rynek się zmienił. Powstały firmy spedycyjne działające poza strukturami kolei, a spedycja kolejowa stała się jedną ze specjalizacji obok spedycji drogowej, morskiej czy lotniczej. Tak narodził się spedytor kolejowy w branży TSL – niezależny specjalista ds. transportu kolejowego, działający na podstawie umów spedycyjnych.

Efekt?
Dziś funkcjonują dwa różne zawody, które:

• mają inną podstawę prawną,
• inne miejsce pracy,
• inne wymagania,
• i zupełnie inny charakter pracy,

ale w ogłoszeniach i rozmowach nadal bywają określane tą samą nazwą.

Różnice wynikające z podstawy prawnej i charakteru pracy

Najprościej ujmuje to porównanie:

Kryterium	Spedytor kolejowy – stanowisko kolejowe	Spedytor kolejowy – branża TSL
Podstawa prawna	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury (stanowiska związane z bezpieczeństwem ruchu)	Kodeks cywilny – umowa spedycji (art. 794–804)
Pracodawca	Przewoźnik kolejowy lub zarządca infrastruktury	Firma spedycyjna lub własna działalność
Charakter pracy	Wykonawczy, proceduralny	Organizacyjny, handlowy
Nadzór	Urząd Transportu Kolejowego (UTK)	Brak nadzoru UTK
Zakres geograficzny	Lokalny – konkretna stacja, węzeł	Krajowy i międzynarodowy
Odpowiedzialność	Służbowa i dyscyplinarna	Kontraktowa wobec klientów i przewoźników

To kluczowe rozróżnienie, bo wpływa na wszystko: od tego, jak wygląda praca spedytora kolejowego, przez wymagania wpisywane do CV, aż po ścieżkę kariery i zarobki spedytora.

---

Spedytor kolejowy jako stanowisko kolejowe (odprawiacz pociągów)

W tym znaczeniu spedytor kolejowy to pracownik kolei, zatrudniony bezpośrednio u przewoźnika lub zarządcy infrastruktury. Jego praca jest częścią codziennego funkcjonowania transportu kolejowego i odbywa się „blisko torów” – na stacjach towarowych, bocznicach i posterunkach odprawy.

Opis stanowiska i rola w systemie kolejowym

Odprawiacz pociągów odpowiada za formalną obsługę przewozów kolejowych. Dba o to, aby pociąg towarowy mógł wyruszyć w trasę zgodnie z przepisami, z kompletną i prawidłową dokumentacją. Nie zarządza biznesem klienta ani nie negocjuje stawek – jego rola jest operacyjna i ściśle proceduralna.

Można to porównać do pracy kontrolera jakości w fabryce:
jeśli dokumenty, dane o ładunku lub ewidencja wagonów są błędne, cały proces przewozu może się zatrzymać.

Kod zawodu i klasyfikacja

To stanowisko jest jasno opisane w oficjalnych rejestrach:

• Kod zawodu: 432304 – Klasyfikacja Zawodów i Specjalności (Polska)
• Grupa ISCO-08: 4323 – pracownicy administracyjni transportu (klasyfikacja międzynarodowa)

W praktyce spotyka się różne nazwy:

• odprawiacz pociągów (formalna),
• operator przewozowy,
• spedytor kolejowy (nazwa potoczna).

Związek z bezpieczeństwem ruchu kolejowego

To bardzo ważny aspekt. Odprawiacz pociągów jest uznawany za pracownika bezpośrednio związanego z bezpieczeństwem ruchu kolejowego. Co to oznacza w praktyce?

• musi przejść badania lekarskie i psychologiczne,
• zdaje egzaminy kwalifikacyjne,
• podlega nadzorowi Prezesa UTK,
• pracuje według ścisłych procedur.

Błąd w dokumentacji transportowej, niewłaściwa ewidencja wagonów czy nieprawidłowe zabezpieczenie ładunku mogą realnie wpłynąć na bezpieczeństwo ludzi, taboru i infrastruktury. To nie jest „biurowa praca w logistyce”, tylko element systemu bezpieczeństwa kolei.

---

Spedytor kolejowy w branży TSL – specjalizacja transportowa

Drugi wariant to spedytor kolejowy jako specjalista ds. transportu kolejowego w branży TSL. Tu zmienia się wszystko: sposób pracy, odpowiedzialność, a nawet mentalność zawodowa.

Spedytor kolejowy jako pośrednik w transporcie

W spedycji kolejowej spedytor:

• nie jest przewoźnikiem,
• nie ma własnych pociągów,
• ale organizuje przewóz towarów koleją dla klientów.

Działa jako pośrednik między:

• nadawcą lub odbiorcą towaru,
• przewoźnikiem kolejowym,
• terminalami intermodalnymi,
• często także agentami celnymi.

Jeśli logistyk kolejowy planuje łańcuch dostaw, to spedytor kolejowy koordynuje jego realizację. Dobiera rozwiązanie transportowe, pilnuje formalności i dba o to, by przesyłka dotarła na czas – krajowo lub na trasach międzynarodowych.

Miejsce w strukturze TSL (transport–spedycja–logistyka)

W uproszczeniu:

• transport – fizycznie przewozi ładunek,
• spedycja – organizuje i koordynuje przewóz,
• logistyka – zarządza całym łańcuchem dostaw.

Spedytor kolejowy działa w samym środku tego układu. Często łączy kolej z innymi gałęziami transportu:

• kolej + droga (dostawy ostatniej mili),
• kolej + morze (połączenia z portami),
• kolej + inne terminale intermodalne.

Dlatego w jednej firmie możesz spotkać:

• spedytora kolejowego,
• spedytora drogowego,
• spedytora morskiego,
• spedytora lotniczego,

a ich współpraca decyduje o sprawnym przepływie towarów.

Spedytor kolejowy krajowy a międzynarodowy – kluczowe różnice

Tu różnice są już bardzo wyraźne.

Spedytor kolejowy krajowy:

• działa głównie na terenie Polski,
• obsługuje znane trasy i stacje,
• rzadziej styka się z procedurami celnymi,
• pracuje w jednym systemie prawnym.

Spedytor kolejowy międzynarodowy:

• obsługuje trasy zagraniczne (UE, Azja, Nowy Jedwabny Szlak),
• pracuje na dokumentach CIM, SMGS lub CIM/SMGS,
• musi znać przepisy celne i INCOTERMS,
• regularnie używa języków obcych,
• współpracuje z zagranicznymi partnerami i terminalami.

To właśnie w spedycji międzynarodowej praca jest bardziej dynamiczna, odpowiedzialna i – co nie bez znaczenia – lepiej płatna. Dlatego doświadczeni spedytorzy kolejowi często celują w obsługę tras międzynarodowych, zwłaszcza Europa–Azja.

---

Czym zajmuje się spedytor kolejowy na co dzień – zakres obowiązków

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że praca spedytora kolejowego zawsze wygląda podobnie: dokumenty, pociągi, ładunki, terminy. W praktyce jednak wszystko zależy od tego, w jakim kontekście zawodowym pracuje spedytor. Inaczej wygląda dzień pracy osoby zatrudnionej na stanowisku kolejowym, a zupełnie inaczej specjalisty działającego w spedycji kolejowej w branży TSL.

Kluczowa linia podziału przebiega tu bardzo wyraźnie:

• odpowiedzialność operacyjna – typowa dla odprawiacza pociągów,
• odpowiedzialność handlowa i organizacyjna – charakterystyczna dla spedytora kolejowego w spedycji.

Porównanie zakresów obowiązków obu ról – operacje kontra biznes

Najprościej ująć to tak:
odprawiacz pociągów „pilnuje, żeby pociąg mógł pojechać”, a
spedytor kolejowy w TSL „pilnuje, żeby klient był obsłużony zgodnie z umową”.

Obszar	Stanowisko kolejowe – odprawiacz pociągów	Spedytor kolejowy – branża TSL
Rodzaj odpowiedzialności	Operacyjna, wykonawcza	Handlowa, organizacyjna
Dla kogo pracuje	Dla przewoźnika (np. PKP Cargo)	Dla klienta zewnętrznego
Decyzyjność	Ograniczona – praca wg procedur	Duża – samodzielne decyzje
Negocjacje stawek	Brak	Stały element pracy
Kontakt z klientami	Minimalny lub żaden	Codzienny
Zakres geograficzny	Lokalny (stacja, węzeł)	Krajowy i międzynarodowy
Tryb pracy	Zmianowy (dzień/noc/weekendy)	Biurowy lub elastyczny, czasem zdalny

To porównanie dobrze pokazuje, że choć oba zawody należą do rynku transportowego, wymagają zupełnie innych kompetencji i nastawienia.

Odpowiedzialność operacyjna vs odpowiedzialność handlowa

Odpowiedzialność operacyjna oznacza, że:

• liczy się dokładność,
• przestrzeganie procedur,
• i zgodność z przepisami bezpieczeństwa.

Odprawiacz pociągów odpowiada za to, by dokumentacja była poprawna, wagony właściwie przypisane, a proces przewozowy na stacji przebiegał bez zakłóceń. Jeden błąd w papierach może zatrzymać cały skład albo wygenerować poważne konsekwencje prawne.

Odpowiedzialność handlowa to zupełnie inna liga:

• wybór przewoźnika,
• negocjacje stawek,
• terminowość dostawy,
• relacje z klientami i przewoźnikami.

Spedytor kolejowy w TSL działa na własne ryzyko biznesowe. Jeśli źle wyceni usługę albo wybierze nierzetelnego przewoźnika, firma może ponieść realne straty finansowe.

---

Obowiązki spedytora kolejowego na stanowisku kolejowym

W tym wariancie zawód spedytora kolejowego oznacza pracę jako odprawiacz pociągów (kod zawodu 432304). To stanowisko stricte operacyjne, osadzone w strukturach przewoźnika kolejowego i ściśle regulowane przepisami.

Odprawiacz pociągów nie zajmuje się organizacją transportu towarów w sensie handlowym. Jego rolą jest sprawne i bezpieczne „przeprowadzenie” pociągu przez etap odprawy na stacji.

Główne obszary pracy odprawiacza pociągów

1. Obsługa dokumentacji przewozowej

• kompletowanie listów przewozowych i dokumentów towarzyszących (faktury, dokumenty celne, certyfikaty),
• sortowanie i pakowanie dokumentów dla poszczególnych pociągów,
• archiwizacja i zarządzanie dokumentacją transportową – papierową i elektroniczną.

2. Konfrontacja dokumentów z rzeczywistością

• sprawdzanie, czy wagony widniejące w dokumentach faktycznie znajdują się w składzie,
• wykrywanie braków, nadwyżek i błędów w zestawieniach,
• kontrola plomb i zabezpieczeń ładunków.

3. Ustalanie taryf i należności

• obliczanie opłat za przewóz zgodnie z taryfami przewoźnika,
• uwzględnianie masy, odległości i rodzaju ładunku.

4. Gospodarka wagonami

• prowadzenie ewidencji wagonów przetrzymywanych,
• monitorowanie czasu postoju,
• zgłaszanie nieprawidłowości dyżurnemu ruchu.

5. Zabezpieczanie przesyłek

• plombowanie wagonów,
• reagowanie na uszkodzenia zabezpieczeń,
• współpraca z rewidentem taboru.

6. Współpraca operacyjna

• z dyżurnym ruchu,
• z organizatorem przewozów kolejowych,
• z rewidentem taboru.

To praca wymagająca dużej koncentracji, odporności na stres i dobrej organizacji – zwłaszcza że odbywa się w systemie zmianowym.

Zakres obowiązków odprawiacza pociągów w PKP Cargo

W PKP Cargo obowiązki są bardzo precyzyjnie opisane w ofertach pracy i procedurach wewnętrznych.

Zakres zadań obejmuje m.in.:

1. Przyjęcie i wydanie przesyłki

• fizyczne sprawdzanie ładunku „na gruncie”,
• weryfikacja zgodności towaru z dokumentacją,
• wydawanie przesyłek uprawnionym odbiorcom.

2. Obsługa systemów informatycznych

• EKL (Elektroniczny Komputerowy System Logistyczny),
• WIP (Wykaz Informacji o Pociągach),
• spisywanie składów i wagonów w systemach.

3. Sporządzanie dokumentów wewnętrznych

• R-7 – przyjęcie/wydanie przesyłki,
• R-10 – wykaz wagonów w pociągu,
• R-25 – zawiadomienie o przybyciu wagonu,
• R-27 – zawiadomienie o przybyciu do punktu ładunkowego.

4. Karty rozrządu

• dokumenty kluczowe dla manewrów i rozformowania składu.

5. Racjonalna gospodarka wagonami

• skracanie czasu postoju,
• poprawa obrotności wagonów,
• monitorowanie wagonów wyłączonych z ruchu.

6. Koordynacja operacyjna

• planowanie obsługi bocznic,
• współpraca z organizatorem przewozów,
• raportowanie do kierownictwa sekcji.

---

Obowiązki spedytora kolejowego w branży TSL

W spedycji kolejowej punkt ciężkości przesuwa się z torów do biura – choć odpowiedzialność wcale nie jest mniejsza. Wręcz przeciwnie. Spedytor kolejowy w TSL zajmuje się organizacją transportu towarów od A do Z, często na trasach międzynarodowych.

Zakres obowiązków spedytora kolejowego (TSL)

1. Przyjmowanie zleceń spedycyjnych

• rozmowy z klientami,
• ustalanie parametrów przesyłki,
• analiza potrzeb transportowych.

2. Organizowanie przewozów kolejowych

• obsługa FCL i LCL,
• planowanie tras krajowych i międzynarodowych,
• łączenie kolei z transportem drogowym lub morskim.

3. Dobór przewoźników i negocjacje stawek

• rozmowy z PKP Cargo, DB Cargo i innymi operatorami,
• ustalanie warunków handlowych,
• kontrola rentowności zleceń.

4. Bukingi i rezerwacje

• rezerwacja miejsc na pociągach,
• współpraca z terminalami (np. Małaszewicze).

5. Dokumentacja i sprawy celne

• CIM, SMGS, CIM/SMGS,
• dokumenty celne i certyfikaty,
• współpraca z agentami celnymi.

6. Monitorowanie przesyłek

• śledzenie statusu towarów,
• raportowanie do klientów,
• reagowanie na opóźnienia i problemy.

7. Rozliczenia

• fakturowanie usług spedycyjnych,
• rozliczenia z przewoźnikami,
• windykacja należności.

8. Obsługa klienta i doradztwo

• pomoc w doborze INCOTERMS,
• doradztwo logistyczne,
• obsługa reklamacji i szkód.

---

Jak wygląda typowy dzień pracy spedytora kolejowego

Nie ma jednego „standardowego” dnia w tym zawodzie. Praca spedytora kolejowego wygląda zupełnie inaczej w zależności od tego, czy mówimy o stanowisku kolejowym na stacji, czy o pracy w firmie spedycyjnej w branży TSL. Różnice są na tyle duże, że w praktyce to dwa różne style pracy, inne tempo dnia i inny poziom odpowiedzialności.

Poniżej rozkładamy to na czynniki pierwsze – bez teorii, za to z realnym obrazem dnia pracy.

Praca zmianowa a biurowa – dwa światy jednego zawodu

Największa różnica dotyczy organizacji czasu pracy.

Odprawiacz pociągów (stanowisko kolejowe) pracuje w trybie zmianowym:

• system dwu- lub trzyzmianowy,
• praca w cyklu ciągłym 24/7/365,
• zmiany:
  • poranna: ok. 6:00–14:00,
  • popołudniowa: 14:00–22:00,
  • nocna: 22:00–6:00,
• weekendy i święta są normalnym dniem pracy – pociągi towarowe kursują cały czas.

To oznacza, że zawód spedytora kolejowego na stanowisku operacyjnym wymaga przyzwyczajenia do pracy nocnej, rotacyjnych grafików i fizycznej obecności na stacji.

Z kolei spedytor kolejowy w branży TSL funkcjonuje głównie w trybie biurowym:

• standardowe godziny: 8:00–17:00, poniedziałek–piątek,
• możliwa praca zdalna lub hybrydowa,
• weekendy zazwyczaj wolne, choć w sytuacjach awaryjnych (opóźnienia, blokady graniczne) telefon bywa „pod ręką”.

W przypadku spedytora międzynarodowego dzień często się wydłuża – praca do 19:00–20:00 nie jest niczym niezwykłym ze względu na różne strefy czasowe.

Jak wygląda dzień pracy odprawiacza pociągów na stacji

Praca na stanowisku kolejowym jest bardzo rytmiczna i oparta na procedurach. Poniżej przykład porannej zmiany (6:00–14:00).

6:00 – przejęcie zmiany

• przekazanie informacji od zmiennika,
• sprawdzenie stanu dokumentacji i wagonów,
• logowanie do systemów EKL i WIP.

6:30–8:00 – obsługa pociągów przybyłych w nocy

• konfrontacja dokumentów z rzeczywistym składem,
• sortowanie listów przewozowych,
• sporządzanie wykazów zdawczych,
• wyjście „na grunt” – kontrola wagonów, plomb i ładunków.

8:00–10:00 – dokumentacja i systemy

• ewidencja wagonów w EKL,
• spisywanie pociągów w WIP,
• wypełnianie formularzy R-7, R-10, R-25, R-27.

10:00–12:00 – przygotowanie pociągów do wyjazdu

• sporządzanie kart rozrządu,
• kompletowanie dokumentów do worków pociągowych,
• ustalanie taryf i należności przewozowych.

12:00–13:00 – gospodarka wagonami

• aktualizacja książki wagonów przetrzymanych,
• zgłaszanie problemów dyżurnemu ruchu,
• monitoring wagonów wyłączonych z ruchu.

13:00–14:00 – przekazanie zmiany

• podsumowanie dnia,
• przekazanie spraw pilnych kolejnemu odprawiaczowi.

To praca mocno operacyjna, z dużą odpowiedzialnością za poprawność danych. Błędy w dokumentacji transportowej mogą zatrzymać pociąg albo wygenerować realne straty.

Jak wygląda dzień pracy spedytora kolejowego w spedycji (TSL)

Tutaj dzień zaczyna się spokojniej, ale szybko nabiera tempa. Spedytor kolejowy w firmie spedycyjnej to przede wszystkim koordynator, negocjator i osoba od rozwiązywania problemów.

7:30–8:00 – start dnia

• uruchomienie systemu TMS,
• sprawdzenie maili od agentów zagranicznych (często z Azji),
• szybki przegląd statusów przesyłek.

8:00–9:00 – statusy i plan dnia

• sprawdzanie, gdzie jest każda przesyłka,
• krótkie spotkanie zespołu,
• odpowiedzi na pilne zapytania klientów.

9:00–11:00 – nowe zlecenia

• rozmowy z klientami,
• analiza ładunku, trasy i terminu,
• składanie bookingów u przewoźników,
• negocjacje stawek.

11:00–13:00 – dokumentacja

• przygotowanie listów CIM, SMGS lub CIM/SMGS,
• dokumenty celne (SAD, certyfikaty),
• kontakt z agentami celnymi i terminalami.

13:00–14:00 – przerwa (teoretyczna)

• lunch, ale telefon i mail nadal aktywne.

14:00–16:00 – monitoring i problemy

• tracking pociągów,
• raportowanie klientom statusu przesyłek,
• reagowanie na opóźnienia i awarie,
• negocjacje reklamacyjne.

16:00–17:00 – rozliczenia

• fakturowanie usług spedycyjnych,
• weryfikacja faktur od przewoźników,
• archiwizacja dokumentów.

17:00–19:00 (opcjonalnie) – kontakt z Azją

• szczególnie przy trasach Polska–Chiny,
• Chiny działają w strefie UTC+8, czyli 7 godzin do przodu,
• najlepsze okno kontaktu: 8:00–12:00 czasu polskiego.

Dokumenty, systemy i ludzie – z czym spedytor pracuje na co dzień

Odprawiacz pociągów korzysta głównie z:

• EKL – ewidencja pociągów i wagonów (PKP Cargo monitoruje ok. 1000 pociągów dziennie, a ok. 1250 lokomotyw ma GPS),
• WIP – rejestracja składów,
• formularzy R-7, R-10, R-25, R-27,
• pakietu MS Office.

Współpracuje z:

• dyżurnym ruchu,
• rewidentem taboru,
• manewrowymi,
• organizatorem przewozów.

Spedytor kolejowy w TSL pracuje na:

• systemach TMS,
• platformach bookingowych,
• systemach trackingowych,
• mailach i komunikatorach (Outlook, Teams, WhatsApp),
• systemach fakturowych i ERP.

Na co dzień kontaktuje się z:

• klientami,
• przewoźnikami kolejowymi,
• operatorami terminali,
• agentami zagranicznymi,
• agentami celnymi,
• działami handlowymi i drogowymi w firmie.

Praca krajowa vs międzynarodowa – różnice w codzienności

Spedytor krajowy:

• start ok. 8:00,
• uproszczona dokumentacja,
• brak odpraw celnych,
• krótkie trasy (1–3 dni),
• niższy poziom stresu.

Spedytor międzynarodowy:

• często wcześniejszy start,
• dokumentacja CIM/SMGS + celna,
• praca w językach obcych,
• trasy 10–14 dni (Polska–Chiny),
• częsta dyspozycyjność po godzinach,
• wyższa presja klientów i więcej zmiennych (granice, prawo, pogoda).

W skrócie: Jeśli ktoś lubi stały rytm, procedury i pracę „na miejscu” – lepsze będzie stanowisko kolejowe. Jeśli ktoś woli negocjacje, kontakt z ludźmi i zarządzanie transportem w skali krajowej lub globalnej – spedycja kolejowa w TSL będzie znacznie ciekawszym wyborem.

---

Wymagania, kwalifikacje i szkolenia spedytora kolejowego

Jeśli ktoś myśli, że zawód spedytora kolejowego na stanowisku kolejowym to „biurowa robota przy papierach”, szybko zmienia zdanie po zapoznaniu się z wymaganiami. Tu nie ma drogi na skróty. Transport kolejowy towarów jest elementem infrastruktury krytycznej, dlatego osoby pracujące przy obsłudze przewozów kolejowych muszą spełnić bardzo konkretne, ustawowo określone warunki.

W tej sekcji skupiamy się wyłącznie na wymaganiach formalnych dla stanowiska kolejowego, czyli odprawiacza pociągów – bo to one są najbardziej rygorystyczne i często zaskakują kandydatów z rynku pracy.

Wymagania formalne na stanowisku kolejowym

Zatrudnienie na stanowisku odprawiacza pociągów (potocznie: spedytor kolejowy na kolei) regulowane jest Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 11 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 780). To nie są ogólne wytyczne – to twarde przepisy, które musi spełnić każdy kandydat.

Warunki dopuszczenia do pracy na stanowisku kolejowym:

• Ukończone 18 lat – pełnoletność jest warunkiem bezwzględnym.
• Wykształcenie – minimum:
  • zasadnicze zawodowe lub
  • średnie.
    Mile widziane jest wykształcenie kierunkowe, np. technik transportu kolejowego z kwalifikacją TKO.08 – „Planowanie i realizacja przewozów kolejowych”.
• Zdolność zdrowotna, fizyczna i psychiczna – potwierdzona orzeczeniem lekarza uprawnionego do badań kolejowych.
• Przygotowanie zawodowe – organizowane przez pracodawcę (przewoźnika lub zarządcę infrastruktury).
• Zdany egzamin kwalifikacyjny – przed komisją egzaminacyjną.
• Dodatkowe egzaminy – jeśli zakres stanowiska obejmuje czynności specjalne (np. obsługę konkretnych systemów lub urządzeń).
• Autoryzacja stanowiskowa – praktyczne potwierdzenie umiejętności w miejscu pracy.
• Dokument upoważniający – wydany przez pracodawcę, dopiero on pozwala na samodzielną pracę.
• Staż pracy, jeśli jest wymagany – na innym stanowisku kolejowym lub przy określonych czynnościach.

W praktyce oznacza to, że praca spedytora kolejowego na kolei jest zawodem regulowanym – podobnie jak maszynista czy dyżurny ruchu.

---

Jak wygląda przygotowanie zawodowe na kolei?

Każdy kandydat przechodzi trzystopniowy proces szkoleniowy, który ma przygotować go do realnej pracy z pociągami, dokumentacją i taborem.

1. Szkolenie teoretyczne

To fundament. Bez niego nie ma mowy o dalszych etapach.

Zakres szkolenia obejmuje m.in.:

• ustawę o transporcie kolejowym i przepisy wykonawcze,
• instrukcje wewnętrzne przewoźnika (np. Ir-16 w PKP Cargo),
• dokumentację przewozową (CIM, SMGS, wykazy wagonowe),
• przepisy taryfowe,
• zasady BHP na terenie kolejowym,
• obsługę systemów EKL i WIP.

Szkolenie trwa kilka tygodni – dokładny czas określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

2. Staż stanowiskowy

To etap „przyglądania się pracy od środka”:

• kandydat pracuje u boku doświadczonego odprawiacza,
• poznaje realny obieg dokumentów,
• obserwuje organizację pracy posterunku odprawy.

Czas trwania: od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od złożoności stanowiska.

3. Szkolenie praktyczne

Tutaj zaczyna się prawdziwa nauka:

• samodzielne wykonywanie czynności,
• kompletowanie dokumentów,
• obsługa systemów,
• wyjścia „na grunt” – czyli praca bezpośrednio przy wagonach.

Instruktor na bieżąco ocenia postępy i koryguje błędy. Ten etap może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy.

Warunki dopuszczenia do szkolenia:

• wymagane wykształcenie,
• ważne orzeczenie lekarskie.

---

Egzaminy i uprawnienia kolejowe

Na kolei nic nie dzieje się „na oko”. Każdy pracownik musi formalnie potwierdzić swoje kwalifikacje.

Rodzaje egzaminów kolejowych

Rodzaj egzaminu	Cel	Kiedy	Kto przeprowadza
Egzamin kwalifikacyjny	Pierwsze dopuszczenie do pracy	Po szkoleniu, przed samodzielną pracą	Komisja egzaminacyjna
Egzamin okresowy	Sprawdzenie utrzymania kwalifikacji	Zwykle co 5 lat	Komisja egzaminacyjna
Egzamin weryfikacyjny	Ponowne dopuszczenie do pracy	Po przerwie > 6 miesięcy, po wypadku	Komisja egzaminacyjna

Egzamin kwalifikacyjny – jak wygląda w praktyce

To kluczowy moment dla każdego, kto chce zostać odprawiaczem pociągów.

Zakres egzaminu obejmuje:

• przepisy o bezpieczeństwie ruchu kolejowego,
• instrukcje przewoźnika,
• dokumentację przewozową,
• taryfy i należności,
• gospodarkę wagonami,
• obsługę EKL i WIP,
• BHP na terenie kolejowym.

Forma egzaminu

Egzamin składa się z dwóch części:

1. Część teoretyczna (pisemna):

• czas: 60 minut,
• 40 pytań zamkniętych (jedna prawidłowa odpowiedź z czterech),
• maksymalnie 40 punktów.

2. Część praktyczna:

• czas: 120 minut,
• wykonanie zadania praktycznego, np.:
  • wypełnienie dokumentacji pociągowej,
  • opracowanie wykazu pojazdów w składzie,
  • karta próby hamulca,
  • rozkazy pisemne.

Warunek zdania:
Uzyskanie wymaganego progu punktowego w obu częściach – zazwyczaj 50–60%.

Komisja egzaminacyjna i świadectwo

• Komisję powołuje przewoźnik kolejowy (np. PKP Cargo) lub zarządca infrastruktury (PKP PLK).
• Skład:
  • przewodniczący z odpowiednim stażem,
  • co najmniej dwóch specjalistów.
• Członkowie komisji otrzymują wynagrodzenie za udział w egzaminach.

Po zdaniu egzaminu kandydat otrzymuje świadectwo zdania egzaminu kwalifikacyjnego – to formalny dokument potwierdzający kwalifikacje.

---

Autoryzacja – ostatni krok przed samodzielną pracą

Nawet po zdanym egzaminie nie zaczyna się od razu samodzielnej pracy.

Autoryzacja oznacza:

• pracę pod nadzorem instruktora,
• praktyczne sprawdzenie umiejętności w realnych warunkach,
• ocenę gotowości do samodzielnych działań.

Dopiero po pozytywnej autoryzacji pracodawca wydaje dokument upoważniający do wykonywania czynności na stanowisku kolejowym.

---

Egzaminy okresowe – kwalifikacje trzeba utrzymywać

Na kolei uprawnienia nie są „na zawsze”:

• egzaminy okresowe odbywają się zazwyczaj co 5 lat,
• sprawdzają aktualną wiedzę i praktykę,
• uwzględniają zmiany w przepisach.

Dla porównania – maszynista zdaje je częściej (co 2 lata do 55. roku życia, potem co roku), co pokazuje, jak poważnie traktowane jest bezpieczeństwo w transporcie kolejowym.

---

Badania lekarskie i psychologiczne

Na kolei zdrowie to nie formalność, tylko realny warunek dopuszczenia do pracy. Stan fizyczny i psychiczny pracownika kolejowego ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu, dlatego praca spedytora kolejowego na stanowisku kolejowym podlega znacznie ostrzejszym wymogom zdrowotnym niż praca w biurze spedycyjnym.

Rodzaje badań zdrowotnych

Rodzaj badania	Cel	Kiedy
Badania wstępne	Sprawdzenie, czy nie ma przeciwwskazań do pracy	Przed rozpoczęciem pracy i szkolenia
Badania okresowe	Kontrola zdolności do pracy	Zwykle co 12–24 miesiące
Badania kontrolne	Ocena po długiej nieobecności lub wypadku	Po niezdolności > 30 dni
Badania psychologiczne	Ocena przydatności psychicznej	Przed pracą, okresowo (co 2–5 lat), po wypadku

To nie są jednorazowe testy. Każdy, kto pracuje przy obsłudze przewozów kolejowych, musi regularnie potwierdzać swoją zdolność do wykonywania obowiązków.

Zakres badań lekarskich

Badania kolejowe są znacznie szersze niż standardowa medycyna pracy. Obejmują m.in.:

• badanie ogólne – ciśnienie, układ krążenia, oddech, neurologia,
• badanie wzroku – ostrość, pole widzenia i widzenie barw (kluczowe przy sygnalizacji),
• badanie słuchu – audiometria tonalna,
• badania laboratoryjne – morfologia, mocz, poziom cukru,
• badanie układu ruchu – zdolność do pracy w terenie, nocą i w zmiennych warunkach,
• badanie psychiatryczne – jeśli lekarz ma jakiekolwiek wątpliwości.

Dla laika przykład jest prosty: jeśli odprawiacz nie słyszy sygnału manewrowego albo ma problemy z rozpoznawaniem barw, nie może bezpiecznie pracować przy torach.

Przeciwwskazania zdrowotne

Do pracy na stanowisku kolejowym nie zostanie dopuszczona osoba, która:

• ma choroby neurologiczne lub psychiatryczne uniemożliwiające pracę,
• cierpi na zaburzenia widzenia barwnego (np. ślepota barw),
• ma ubytki słuchu przekraczające normy,
• ma niewyrównane choroby sercowo-naczyniowe,
• jest uzależniona od alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych.

To twarde kryteria – bez wyjątków.

Badania psychologiczne – co dokładnie sprawdzają?

Badania psychologiczne nie polegają tylko na rozmowie. Obejmują:

• testy psychologiczne – koncentracja, pamięć, czas reakcji, koordynacja,
• testy osobowości – odporność na stres, stabilność emocjonalna,
• wywiad psychologiczny – motywacja, historia zawodowa, radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych.

Po poważnym wypadku kolejowym badania wykonuje Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej – wyspecjalizowana jednostka dla pracowników kolei.

Kto może wykonywać badania i jak długo są ważne?

Badania mogą przeprowadzać wyłącznie:

• lekarze medycyny pracy lub kolejowej medycyny pracy,
• psycholodzy uprawnieni do badań transportowych,
• ośrodki akredytowane przez Urząd Transportu Kolejowego (UTK).

Po badaniach pracownik otrzymuje orzeczenie lekarskie:

• pozytywne – brak przeciwwskazań,
• negatywne – brak możliwości pracy na stanowisku kolejowym.

Orzeczenie jest ważne zwykle 12–24 miesiące i musi być odnawiane.

---

Kwalifikacje i wykształcenie w spedycji kolejowej (TSL)

W spedycji kolejowej w branży TSL sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Zawód spedytora kolejowego w spedycji nie jest regulowany przepisami państwowymi. Nie ma obowiązkowych licencji, egzaminów ani certyfikatów.

Liczy się to, co potrafisz i jakie masz doświadczenie – a nie pieczątka z urzędu.

Wykształcenie – co jest wymagane, a co pożądane

• Minimum: wykształcenie średnie (matura) – formalnie wystarczy,
• Preferowane: studia wyższe na kierunkach:
  • logistyka,
  • transport,
  • ekonomia,
  • zarządzanie (TSL),
  • stosunki międzynarodowe.

Na rynku pracy coraz częściej studia są „przepustką” do rozmowy rekrutacyjnej, zwłaszcza w większych firmach spedycyjnych.

Doświadczenie zawodowe

• Standard: minimum 2 lata jako spedytor kolejowy lub spedytor międzynarodowy,
• Stanowiska juniorskie:
  • asystent spedytora,
  • spedytor junior – 1 rok doświadczenia lub brak (rekrutacje absolwenckie).

To właśnie tutaj wiele osób zaczyna pracę w spedycji kolejowej, ucząc się zawodu w praktyce.

Języki obce – bez nich ani rusz

• Angielski – minimum B2, preferowany C1,
• Dodatkowe języki (duży atut):
  • rosyjski – trasy wschodnie,
  • chiński – Nowy Jedwabny Szlak,
  • niemiecki – kierunki zachodnie.

Bez języków trudno mówić o karierze jako spedytor międzynarodowy.

Znajomość rynku i procedur

Dobry specjalista ds. transportu kolejowego zna:

• przewoźników (PKP Cargo, DB Cargo, operatorów prywatnych),
• terminale intermodalne (Małaszewicze, Kutno, Hamburg, Duisburg),
• zasady FCL i LCL,
• podstawy procedur celnych,
• INCOTERMS 2020 (EXW, FCA, CPT, DAP, DDP),
• dokument SMGS w komunikacji wschodniej.

Umiejętności techniczne

• MS Office (szczególnie Excel – wyceny i zestawienia),
• systemy TMS,
• platformy bookingowe,
• systemy trackingowe.

To codzienne narzędzia pracy, bez których nie da się koordynować przewozów kolejowych.

Kompetencje miękkie – często ważniejsze niż dyplom

Najlepsi spedytorzy mają:

• odporność na stres,
• świetną organizację pracy,
• umiejętność negocjacji stawek,
• komunikatywność w kontaktach z klientami i przewoźnikami,
• analityczne myślenie,
• samodzielność decyzyjną.

---

Jak zostać spedytorem kolejowym – ścieżki wejścia do zawodu

Wejście do zawodu spedytora kolejowego nie jest jedną prostą drogą. Wszystko zależy od tego, w którym „świecie kolei” chcesz pracować. Inaczej wygląda ścieżka dla osób celujących w stanowisko kolejowe (odprawiacz pociągów), a inaczej dla tych, którzy chcą robić spedycję kolejową w firmie TSL, czyli organizować transport kolejowy towarów dla klientów.

Poniżej rozkładamy oba warianty krok po kroku, bez skrótów i niedomówień.

Jak zostać spedytorem kolejowym krok po kroku

Ścieżka A: Odprawiacz pociągów – stanowisko kolejowe

To droga dla osób, które chcą pracować bezpośrednio u przewoźnika kolejowego, na stacji towarowej, w systemie zmianowym.

Krok 1: Wykształcenie

• wymagane minimum: zasadnicze zawodowe lub średnie,
• preferowane: technikum kolejowe – technik transportu kolejowego, kwalifikacja TKO.08 – Planowanie i realizacja przewozów kolejowych,
• inne wykształcenie średnie też jest akceptowane – wtedy pełne przygotowanie zapewnia pracodawca.

Krok 2: Rekrutacja u przewoźnika

Aplikujesz bezpośrednio do firm kolejowych, np.:

• PKP Cargo S.A. – pkpcargo.com/kariera
• DB Cargo Polska – dbcargo.com/pl-pl/karriere
• PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – plk-sa.pl/kariera
• Lotos Kolej

Składasz CV i list motywacyjny – tutaj liczy się motywacja do pracy kolejowej, a nie doświadczenie w spedycji.

Krok 3: Proces rekrutacyjny

• rozmowa kwalifikacyjna (rekruter, kierownik sekcji eksploatacji),
• czasem prosty test wiedzy z podstaw transportu kolejowego.

Krok 4: Badania lekarskie i psychologiczne

Po wstępnej akceptacji:

• badania lekarskie,
• badania psychologiczne,
• orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kolejowym.

Bez tego nie ma dalszych etapów.

Krok 5: Przygotowanie zawodowe

Organizuje je pracodawca i składa się z:

• szkolenia teoretycznego – kilka tygodni (przepisy, instrukcje, dokumentacja),
• stażu stanowiskowego – od kilku dni do kilku tygodni (obserwacja pracy),
• szkolenia praktycznego – kilka tygodni lub miesięcy (praca pod nadzorem instruktora).

Krok 6: Egzamin kwalifikacyjny

• część pisemna: 40 pytań, 60 minut,
• część praktyczna: 120 minut (zadanie na stanowisku),
• po zdaniu otrzymujesz świadectwo kwalifikacyjne.

Krok 7: Autoryzacja

• kilka tygodni pracy pod nadzorem instruktora,
• realna ocena gotowości do samodzielnej pracy.

Krok 8: Dokument upoważniający

Po autoryzacji pracodawca wydaje dokument dopuszczający do samodzielnej pracy.
Od tego momentu jesteś odprawiaczem pociągów.

Krok 9: Egzaminy okresowe i awans

• egzaminy okresowe zwykle co 5 lat,
• możliwe awanse: organizator przewozów kolejowych, dysponent, kierownik sekcji eksploatacji.

---

Ścieżka B: Spedytor kolejowy w branży TSL

To wariant biurowy – organizowanie przewozów kolejowych, kontakt z klientami, przewoźnikami i terminalami.

Krok 1: Wykształcenie

Masz dwie realne opcje:

• technikum – technik spedytor, kwalifikacja SPL.05,
• studia wyższe – logistyka, transport, zarządzanie (TSL), ekonomia.

Krok 2: Pierwsze doświadczenie

• praktyki studenckie w firmie spedycyjnej (najlepiej w dziale kolejowym),
• staż lub praca jako asystent spedytora / spedytor junior – często bez doświadczenia.

Krok 3: Języki obce

• angielski minimum B2 (w praktyce C1 daje przewagę),
• dodatkowe atuty: rosyjski, niemiecki, chiński – kluczowe przy trasach międzynarodowych.

Krok 4: Kursy i szkolenia (opcjonalne, ale bardzo pomocne)

• kurs spedytora,
• szkolenia INCOTERMS,
• prawo transportowe i celne,
• obsługa systemów TMS.

Krok 5: Aplikowanie na stanowisko

Oferty znajdziesz m.in. na:

• Pracuj.pl,
• LinkedIn,
• Indeed,
• IntermodalNews.

W CV warto jasno pokazać, że chcesz zajmować się organizacją transportu kolejowego, a nie tylko „jakąkolwiek spedycją”.

Krok 6: Rekrutacja

• rozmowa o doświadczeniu i motywacji,
• test wiedzy branżowej (INCOTERMS, dokumentacja),
• sprawdzian języka angielskiego.

Krok 7: Praca i onboarding

• start jako spedytor junior lub specjalista ds. spedycji kolejowej,
• pierwsze miesiące to intensywna nauka systemów, procedur i rynku.

Krok 8: Rozwój

• obsługa coraz trudniejszych tras (np. Nowy Jedwabny Szlak),
• budowanie relacji z klientami i przewoźnikami,
• awans: starszy spedytor → kierownik działu kolejowego → dyrektor operacyjny.

---

Jakie studia wybrać, żeby zostać spedytorem kolejowym

Jeśli myślisz o karierze w spedycji kolejowej TSL, studia nie są obowiązkowe, ale są ogromnym atutem. Poniżej najważniejsze kierunki.

1. Logistyka

Najbardziej uniwersalny wybór.
Program obejmuje m.in.:

• łańcuchy dostaw,
• transport kolejowy, drogowy, morski i lotniczy,
• spedycję krajową i międzynarodową,
• systemy TMS i WMS,
• prawo przewozowe i celne,
• optymalizację kosztów.

2. Transport / Technika i Logistyka Transportu

Kierunek bardziej techniczny:

• systemy transportowe,
• infrastruktura,
• planowanie przewozów,
• eksploatacja i organizacja transportu.

Dobry wybór dla osób myślących analitycznie.

3. Zarządzanie – specjalność TSL

Łączy biznes i logistykę:

• ekonomia,
• prawo przewozowe,
• rynek usług transportowych,
• dokumentacja międzynarodowa,
• spedycja kolejowa, drogowa, morska i lotnicza.

4. Ekonomia (Logistyka / Transport)

Dla osób nastawionych na:

• wyceny,
• rentowność,
• analizy kosztowe,
• zarządzanie finansami w transporcie.

5. Stosunki międzynarodowe – handel międzynarodowy

Świetne przygotowanie do roli spedytora międzynarodowego:

• prawo i umowy międzynarodowe,
• INCOTERMS,
• negocjacje,
• intensywna nauka języków.

Przykładowe uczelnie w Polsce

• Politechnika Warszawska – Logistyka
• Politechnika Poznańska – Transport
• AGH Kraków – Logistyka
• SGH Warszawa – Ekonomia (Logistyka)
• Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu – Logistyka
• Politechnika Śląska – Transport
• UTH Radom – Zarządzanie (TSL)

Czy studia są konieczne?

• Formalnie: nie.
• Praktycznie: coraz częściej tak – szczególnie w firmach obsługujących transport międzynarodowy.

Alternatywy:

• technikum spedytorskie,
• awans wewnętrzny,
• kursy branżowe i certyfikaty.

W skrócie: Na kolej wchodzisz przez procedury i egzaminy. Do spedycji kolejowej – przez edukację, doświadczenie i kompetencje. Obie ścieżki prowadzą do stabilnego zawodu, ale wymagają zupełnie innego podejścia.

---

Gdzie szukać pracy jako spedytor kolejowy bez doświadczenia

Wejście do zawodu spedytora kolejowego bez doświadczenia jest jak najbardziej realne. Co więcej – w tej branży to wręcz standard. Zarówno kolej, jak i firmy TSL od lat zatrudniają osoby „do przyuczenia”, bo prawdziwej spedycji kolejowej nie da się nauczyć wyłącznie z książek. Procedury, systemy i rozwiązywanie problemów poznaje się dopiero w praktyce.

Kluczowe jest jedno: wiedzieć, gdzie szukać i na jakie stanowiska aplikować.

Stanowisko kolejowe: odprawiacz pociągów – najlepszy start bez doświadczenia

Jeśli myślisz o pracy bezpośrednio na kolei, stanowisko odprawiacza pociągów jest jednym z najbardziej dostępnych na rynku pracy. W ofertach PKP Cargo doświadczenie bardzo często widnieje jako „mile widziane”, a nie wymagane.

Dlaczego? Bo przewoźnik sam szkoli pracownika od zera – od teorii, przez praktykę, aż po egzamin kwalifikacyjny.

Gdzie szukać ofert pracy na stanowisku kolejowym

Źródło	Charakterystyka
PKP Cargo S.A. – Kariera www.pkpcargo.com/kariera/oferty-pracy-i-stazy	Największy przewoźnik towarowy w Polsce (ok. 16 000 pracowników). Regularne rekrutacje w całym kraju
PKP Cargo Service sp. z o.o.pkpcargoservice.com/kariera	Spółka zależna – szczegółowo opisuje proces szkolenia i wymagania
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. www.plk-sa.pl/kariera/oferty-pracy	Głównie stanowiska ruchowe, ale także pokrewne funkcje operacyjne
Praca.pl	Wyszukuj: „odprawiacz pociągów”, „spedytor kolejowy”
Pracuj.pl	Największy portal rekrutacyjny – oferty PKP Cargo pojawiają się regularnie
OLX Praca	Lokalne ogłoszenia, czasem mniejsi przewoźnicy
DB Cargo Polska	Niemiecki przewoźnik działający w Polsce
Lotos Kolej / Orlen KolTrans	Prywatni operatorzy – rekrutacje rzadziej, ale warto sprawdzać

Czego PKP Cargo oczekuje od kandydatów bez doświadczenia

W praktyce wymagania są osiągalne dla większości kandydatów:

• wykształcenie co najmniej średnie (czasem zasadnicze zawodowe),
• podstawowa znajomość MS Office (Word, Excel),
• umiejętność pracy w zespole,
• dokładność, systematyczność, dobra organizacja,
• dyspozycyjność do pracy w systemie równoważnym (12h),
• doświadczenie w logistyce – mile widziane, nie wymagane,
• prawo jazdy kat. B – atut, nie obowiązek.

Co oferuje kolej na start

• umowa o pracę na pełen etat,
• pełne przygotowanie zawodowe na koszt pracodawcy,
• egzamin kwalifikacyjny i autoryzacja,
• ulgi kolejowe dla pracownika i rodziny,
• prywatna opieka medyczna i ubezpieczenie,
• pakiet socjalny (dofinansowania, pożyczki, świadczenia).

To jedna z najbezpieczniejszych ścieżek wejścia w transport kolejowy towarów.

---

Spedycja kolejowa w TSL – jak wejść bez doświadczenia

W firmach spedycyjnych poprzeczka bywa wyższa, ale droga dla początkujących nadal istnieje. Kluczem są stanowiska juniorskie, asystenckie i stażowe.

Portale i źródła ofert pracy w TSL

Portal	Jak szukać
Pracuj.pl	„spedytor kolejowy”, „spedytor junior”, „asystent spedytora”
LinkedIn	„rail freight forwarder”, „junior forwarding”
OLX Praca	„spedytor bez doświadczenia” (oferty nawet 5 000–15 000 zł brutto)
Jooble.org	Agregator – ponad 1000 ofert na hasło „spedytor”
Indeed.com	Oferty firm międzynarodowych
IntermodalNews	Branżowe ogłoszenia kolejowe
GoWork.pl / Goldenline.pl	Oferty + opinie o pracodawcach

Firmy, które realnie zatrudniają osoby bez doświadczenia

Duże firmy z programami szkoleniowymi

• DB Schenker
• Kuehne+Nagel
• DSV
• GEODIS
• Hellmann Worldwide Logistics
• LKW Walter – pełnoetatowy program szkoleniowy

Polskie firmy z działem kolejowym

• JAS-FBG (Katowice),
• Adampol S.A. (terminal Małaszewicze, trasy Polska–Chiny),
• PCC Intermodal,
• CTL Logistics,
• Laude Smart Intermodal.

Małe i średnie firmy spedycyjne

Często łatwiejszy start, bo:

• mniejsza konkurencja,
• realne szkolenie „od podstaw”,
• większa elastyczność.

Szukaj zapisów: „doświadczenie mile widziane”, „nauczymy od podstaw”.

Stanowiska dostępne bez doświadczenia

Stanowisko	Zakres	Wynagrodzenie brutto
Asystent spedytora	Dokumentacja, systemy, kontakt z przewoźnikami	4 300 – 5 500 zł
Spedytor junior	Proste zlecenia pod nadzorem	5 000 – 7 000 zł
Stażysta / praktykant	Nauka organizacji transportu	3 500 – 4 500 zł
Koordynator transportu	Monitoring przesyłek, raporty	4 500 – 6 000 zł
Specjalista ds. dokumentacji	CIM, SMGS, dokumenty celne	4 500 – 6 000 zł

---

Jak zwiększyć szanse na zatrudnienie bez doświadczenia

1. Dobrze przygotowane CV

Podkreśl:

• doświadczenia z obsługi klienta, administracji, call center,
• znajomość języków (nawet B1 to atut),
• kursy branżowe i szkolenia,
• realną motywację do pracy w spedycji kolejowej.

2. Kurs spedytora

Certyfikat pokazuje, że:

• znasz podstawy dokumentacji (CMR, CIM, SMGS),
• rozumiesz INCOTERMS i prawo transportowe,
• traktujesz zawód poważnie.

3. Aplikuj szeroko

Nie ograniczaj się do ofert „bez doświadczenia”.
Dobrze napisane CV potrafi przebić formalne wymagania.

4. Przygotuj listę potencjalnych klientów

To ogromny plus na rozmowie. Pokazuje inicjatywę i myślenie biznesowe.

5. Wybierz niszę – kolej

Transport kolejowy to wciąż mniej obsadzony segment niż drogowy. Mniej konkurencji = szybszy rozwój i lepsze zarobki w dłuższej perspektywie.

6. Networking

• grupy branżowe na LinkedIn i Facebooku,
• portale: IntermodalNews, Rynek Kolejowy, Transport Manager,
• targi i konferencje (np. TransLogistica Poland).

Czego spodziewać się na początku

• 1–3 miesiące intensywnej nauki,
• stres i presja czasu – normalne w pracy spedytora,
• błędy – kluczowe jest wyciąganie wniosków,
• po kilku miesiącach: pierwsze zlecenia, klienci i wzrost wynagrodzenia.

Ścieżka wynagrodzeń – spedycja kolejowa (TSL)

Doświadczenie	Stanowisko	Wynagrodzenie brutto
0–6 mies.	Asystent / Stażysta	4 300 – 5 500 zł
6–18 mies.	Spedytor junior	5 500 – 7 500 zł
1,5–3 lata	Spedytor (mid)	7 500 – 10 000 zł
3–5 lat	Starszy spedytor	10 000 – 14 000 zł
5+ lat	Kierownik / Senior	14 000 – 20 000+ zł

---

Ile zarabia spedytor kolejowy – zarobki i czynniki wpływu

Zarobki w spedycji kolejowej potrafią się diametralnie różnić. Wszystko zależy od tego, czy pracujesz na stanowisku kolejowym, czy w branży TSL, jak duże masz doświadczenie i czy obsługujesz trasy międzynarodowe. To jeden z tych zawodów, gdzie ta sama nazwa stanowiska może oznaczać zupełnie inne pieniądze i styl pracy.

Wynagrodzenie spedytora kolejowego na stanowisku kolejowym

Widełki płacowe odprawiacza pociągów

Na kolei wynagrodzenia są stabilne, przewidywalne i regulowane układem zbiorowym pracy (np. w PKP Cargo). Nie ma tu prowizji ani „skoków” pensji – wszystko rośnie wraz ze stażem.

Poziom doświadczenia	Brutto / miesiąc	Netto (szac.)
Początkujący	4 500 – 5 500 zł	3 300 – 4 000 zł
3–5 lat stażu	5 500 – 6 500 zł	4 000 – 4 700 zł
10+ lat stażu	6 500 – 7 500 zł	4 700 – 5 400 zł

Dla porównania: średnie wynagrodzenie w PKP Cargo (wszystkie stanowiska) to ok. 6 196 zł brutto miesięcznie – obejmuje ono również lepiej opłacanych maszynistów. Stanowiska operacyjne, jak manewrowy, to średnio 4 939 zł brutto.

Dodatki do pensji

Do podstawy dochodzą realne pieniądze:

• noc (22:00–6:00) – min. 20% stawki godzinowej,
• niedziele i święta – 100% dodatku,
• nadgodziny – 50% lub 100%,
• premia regulaminowa,
• dodatek stażowy – rośnie co 5 lat pracy.

Benefity i stabilność zatrudnienia

Tu kolej wygrywa z większością branż:

• umowa o pracę na czas nieokreślony (po ok. 3 miesiącach),
• zniżki kolejowe 70–90% dla pracownika i rodziny,
• zniżki na bilety międzynarodowe,
• prywatna opieka medyczna,
• grupowe ubezpieczenie,
• „wczasy pod gruszą”, pożyczki, dopłaty do przedszkoli,
• silne związki zawodowe,
• specjalne uprawnienia emerytalne.

Stabilność? Bardzo wysoka. PKP Cargo zatrudnia ok. 16 000 osób, a wykwalifikowanych pracowników kolejowych nie da się łatwo zastąpić.

Zarobki spedytora kolejowego w branży TSL

W TSL pieniądze są wyższe, ale też mniej przewidywalne. Tutaj liczą się wyniki, specjalizacja i klienci.

Junior, specjalista, senior – widełki

Poziom	Doświadczenie	Brutto (UoP)	Netto (szac.)
Asystent / Stażysta	0–6 mies.	4 190 – 5 790 zł	3 100 – 4 200 zł
Junior	6–18 mies.	5 220 – 6 900 zł	3 800 – 5 000 zł
Specjalista	2–4 lata	6 950 – 9 850 zł	5 067 – 7 045 zł
Senior	4–7 lat	7 610 – 11 270 zł	5 518 – 8 013 zł
Kierownik / Ekspert	7+ lat	10 000 – 17 000+ zł	7 150 – 12 000+ zł

Mediana wynagrodzenia spedytora w Polsce to ok. 9 210 zł brutto.

Struktura wynagrodzenia

Najczęściej:

• podstawa (np. 6 000–8 000 zł),
• prowizja – nawet 20–50% całości.

Przykład:
Podstawa 7 000 zł + dobre wyniki = 10 000–14 000 zł brutto miesięcznie.

Umowa o pracę vs B2B

Kryterium	UoP	B2B
Netto przy 10 000 zł	ok. 7 150 zł	8 200 – 9 400 zł
Urlop	20–26 dni	brak (chyba że w umowie)
Chorobowe	80–100%	brak (chyba że dobrowolne)
Stabilność	wysoka	niska
ZUS	częściowo pracodawca	1 600 – 2 000 zł
Księgowość	brak kosztów	200 – 500 zł

B2B opłaca się realnie od 8 000–10 000 zł brutto w górę.

Od czego zależą zarobki spedytora kolejowego

1. Doświadczenie

Różnica potrafi sięgnąć 200–300%:

• 0–1 rok: 4 190 – 5 790 zł,
• 2–4 lata: 6 950 – 9 850 zł,
• 5–7 lat: 8 500 – 12 000 zł,
• 7+ lat: 10 000 – 17 000+ zł.

2. Trasy międzynarodowe

Spedytor międzynarodowy zarabia 20–40% więcej niż krajowy:

• krajowy: 5 000 – 7 500 zł,
• międzynarodowy: 6 000 – 9 000 zł + premie.

3. Specjalizacja

Najlepiej płatne nisze:

• intermodal (kolej + droga): +10–20%,
• Nowy Jedwabny Szlak (Chiny): 11 000 – 17 000+ zł,
• Europa Zachodnia (CIM): 8 000 – 12 000 zł.

Dodatkowe premie:

• języki obce (rosyjski, chiński): +500 – 2 000 zł,
• własna baza klientów,
• duże miasta (Warszawa, Gdańsk, Katowice): +15–25%.

---

Czy praca spedytora kolejowego jest trudna i stresująca

Odpowiedzialność zawodowa

• kolej: bezpieczeństwo ruchu, ryzyko cofnięcia kwalifikacji,
• TSL: odpowiedzialność cywilna, finansowa, kontraktowa, ładunki warte setki tysięcy złotych.

Presja czasu i błędów (TSL)

Badanie Pracujwlogistyce.pl (400 osób):

• 41% – praca zdecydowanie stresująca,
• 9% – strach przed błędami,
• 15% – stres jako motywator,
• 25% – stres zależny od zlecenia,
• tylko 2,6% – presja od przełożonych.

Porównanie stresu

Aspekt	Kolej	TSL
Typ stresu	operacyjny	handlowy
Praca po godzinach	brak	częsta
Dynamika	umiarkowana	bardzo wysoka
Zdrowie	nocne zmiany	stres chroniczny

---

Wady i zalety pracy w spedycji kolejowej

Odprawiacz pociągów – kolej

Zalety

• bardzo wysoka stabilność,
• bogaty socjal,
• brak pracy po godzinach,
• jasna ścieżka awansu.

Wady

• niższe zarobki,
• praca zmianowa,
• rutyna,
• ograniczony rozwój finansowy.

Spedytor kolejowy – TSL

Zalety

• wysokie zarobki,
• brak rutyny,
• praca zdalna,
• szybki rozwój,
• możliwość własnej działalności.

Wady

• wysoki stres,
• praca po godzinach,
• presja wyników,
• niestabilność na starcie.

Bezpieczeństwo zatrudnienia

• kolej – bardzo wysokie,
• TSL – wysokie dla doświadczonych spedytorów z klientami.

Możliwości rozwoju

• kolej: ścieżka liniowa w strukturze przewoźnika,
• TSL: od juniora do dyrektora operacyjnego lub własnej firmy.

---

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy spedytora kolejowego

Kariera w spedycji kolejowej nie kończy się na jednym stanowisku. To branża, w której możesz rozwijać się operacyjnie, menedżersko albo specjalistycznie, w zależności od tego, czy bliżej Ci do stabilnej pracy na kolei, czy do dynamicznej spedycji TSL. Kluczowe jest jedno: kolejne etapy kariery buduje się doświadczeniem, uprawnieniami i wynikami, a nie samym stażem.

Rozwój kariery na stanowiskach kolejowych

Ścieżka kariery na kolei jest liniowa i hierarchiczna. Awans oznacza większą odpowiedzialność, szerszy zakres uprawnień i kolejne egzaminy kwalifikacyjne.

1. Odprawiacz pociągów – punkt startowy

To podstawowe stanowisko w obsłudze przewozów kolejowych.

Zakres pracy:

• prowadzenie dokumentacji przewozowej,
• ewidencja wagonów i składów,
• obsługa stacji towarowej.

Wymagania:

• wykształcenie średnie,
• zdany egzamin kwalifikacyjny,
• autoryzacja na stanowisku.

2. Starszy odprawiacz pociągów

Naturalny krok po kilku latach pracy.

Nowe obowiązki:

• obsługa większych i bardziej złożonych stacji,
• szkolenie nowych odprawiaczy,
• większa samodzielność decyzyjna.

Wymagania:

• 3–5 lat stażu,
• pozytywna ocena przełożonego.

3. Organizator przewozów kolejowych

To moment przejścia z „papierów” w planowanie.

Zakres:

• planowanie obsługi punktów ładunkowych,
• koordynacja zestawiania pociągów towarowych,
• współpraca z odprawiaczami i dyspozytorami.

Wymagania:

• dodatkowy egzamin kwalifikacyjny,
• doświadczenie operacyjne.

4. Dyspozytor kolejowy

Stanowisko o wysokiej odpowiedzialności strategicznej.

Zadania:

• koordynacja ruchu pociągów w skali regionu lub sieci,
• ustalanie objazdów i priorytetów przewozowych,
• reagowanie na awarie i sytuacje kryzysowe.

Specjalizacje dyspozytorskie:

• dyspozytor koordynator (decyzje dla całej sieci),
• dyspozytor ds. punktualności,
• dyspozytor ds. reagowania kryzysowego.

Wymagania:

• wieloletnie doświadczenie,
• rozszerzona wiedza o sieci kolejowej,
• egzamin kwalifikacyjny.

5. Zawiadowca / Naczelnik stacji

Najwyższe stanowisko operacyjne na stacji.

Zakres odpowiedzialności:

• nadzór nad ruchem kolejowym,
• zarządzanie personelem,
• kontrola infrastruktury: tory, zwrotnice, SRK, budynki,
• koordynacja usuwania skutków awarii.

Wymagania:

• 10+ lat stażu,
• wykształcenie wyższe (preferowane),
• doświadczenie na kilku stanowiskach kolejowych.

6. Stanowiska kierownicze w strukturze przewoźnika

• kierownik sekcji eksploatacji,
• kierownik oddziału przewozów,
• dyrektor zakładu PKP Cargo.

Wymagania wspólne:

• wykształcenie wyższe (transport, logistyka, zarządzanie),
• 5–10 lat doświadczenia operacyjnego,
• kompetencje menedżerskie i zarządzanie kryzysowe.

---

Uprawnienia budowlane kolejowe – alternatywna ścieżka inżynierska

To nie jest ścieżka spedytora, ale ważna część świata kolei, z którą ten zawód współpracuje.

Czym są uprawnienia budowlane kolejowe

Uprawnienia nadawane przez PIIB pozwalają projektować lub nadzorować budowę infrastruktury kolejowej.

Dwie specjalności

Specjalność	Zakres
Kolejowe obiekty budowlane	Linie kolejowe, stacje, bocznice
Sterowanie ruchem kolejowym	Systemy SRK, sygnalizacja, blokady

Uprawnienia – zakres

• bez ograniczeń – pełny zakres infrastruktury,
• ograniczone – np. linie do 200 km/h lub określony zakres SRK.

Wymagania

• wykształcenie: inżynier / magister / technik (zależnie od zakresu),
• praktyka: 2–4 lata pod nadzorem,
• egzamin: test + część ustna (do 90 pytań, 135 minut).

Perspektywy

• kierownik budowy,
• inspektor nadzoru,
• projektant,
• praca w CPK lub PKP PLK.

---

Kariera spedytora kolejowego w TSL

W spedycji TSL ścieżka kariery jest elastyczna i szybka, a awans zależy od wyników.

Typowa droga rozwoju

Etap	Doświadczenie	Charakter pracy
Asystent / Stażysta	0–6 mies.	Nauka systemów i dokumentów
Spedytor junior	6–18 mies.	Proste zlecenia, kraj
Specjalista (mid)	2–4 lata	Kraj + zagranica, własni klienci
Senior	4–7 lat	Key accounts, nisze
Team Leader	5–8 lat	Zespół 3–8 osób
Kierownik działu	7–10 lat	Strategia, budżet
Dyrektor	10+ lat	Zarządzanie firmą lub własna spedycja

Historia Mateusza Wandachowicza (SKAT Transport) pokazuje ten model w praktyce – od asystenta dokumentacyjnego do koordynatora działu spedycji.

Budowanie bazy klientów – fundament kariery w TSL

Bez klientów nie ma prowizji, awansu ani wysokich zarobków.

Skuteczne metody

• cold calling – bezpośredni kontakt z firmami,
• cold mailing – krótkie, konkretne oferty,
• LinkedIn (social selling) – budowanie marki eksperta,
• giełdy transportowe – Trans.eu, TimoCom,
• specjalizacja niszowa – np. Azja, intermodal,
• polecenia – najtańsze i najskuteczniejsze,
• przetargi – publiczne i prywatne.

Zasady dobrej bazy klientów

• minimum 10–15 aktywnych klientów,
• dywersyfikacja – nie opieraj się na jednym zleceniodawcy,
• regularny kontakt i raportowanie,
• wykorzystanie CRM do zarządzania relacjami,
• dopasowanie klientów do bazy przewoźników.

Przykład: masz zakontraktowaną trasę Łódź–Hamburg? Szukaj firm eksportujących do Niemiec z tego regionu.

---

Rynek pracy i przyszłość zawodu spedytora kolejowego

Spedycja kolejowa nie jest chwilową modą. To segment rynku transportowego, który systematycznie zyskuje na znaczeniu – zarówno w Polsce, jak i w całej Europie. Decydują o tym trzy czynniki: popyt na specjalistów, cyfryzacja procesów oraz Zielony Ład, który realnie przesuwa ładunki z dróg na tory.

Popyt na specjalistów

Rynek pracy w logistyce utrzymuje stabilną liczbę ofert. W pierwszym półroczu 2025 roku zapotrzebowanie na pracowników w transporcie i logistyce nie spadło, mimo trudniejszego otoczenia gospodarczego. Co ważne, spedytor kolejowy to zawód deficytowy.

Dlaczego?

• Transport kolejowy towarów jest niszą w TSL – większość spedytorów specjalizuje się w transporcie drogowym, morskim lub lotniczym. Kolej wymaga innej wiedzy, procedur i dokumentów.
• Firmy spedycyjne z działem kolejowym mają problem ze znalezieniem doświadczonych spedytorów, zwłaszcza do obsługi tras międzynarodowych.
• „Barometr zawodów” Ministerstwa Rodziny regularnie wskazuje specjalistów logistyki jako zawód deficytowy.
• Coraz bardziej cenione są osoby, które łączą:
  • wiedzę logistyczną,
  • kompetencje cyfrowe,
  • odporność na stres i dobrą organizację pracy.

Najmocniejszym impulsem jest jednak handel z Azją.
W 2024 roku Polska odebrała 292 950 TEU towarów kolejowych z Chin, co oznacza wzrost o 140% rok do roku. Każdy taki kontener to zlecenia spedycyjne, dokumentacja, monitoring i kontakt z klientami.

Cyfryzacja spedycji

Praca spedytora kolejowego wygląda dziś zupełnie inaczej niż 10 lat temu. Cyfryzacja zmienia narzędzia, ale nie eliminuje roli człowieka.

Najważniejsze obszary zmian:

1. Systemy TMS (Transport Management System)
   Automatyzują:
   • wyceny,
   • planowanie przewozu,
   • generowanie dokumentacji,
   • fakturowanie.
     Znajomość TMS to dziś standard, nie przewaga.
2. Platformy bookingowe i giełdy ładunków
   • Bukowanie slotów u operatorów kolejowych odbywa się online.
   • Giełdy (Trans.eu, TimoCom) przenoszą pozyskiwanie zleceń do sieci.
3. Tracking i monitoring
   • PKP Cargo wyposażyło ok. 1250 lokomotyw w GPS, śledząc ok. 1000 pociągów dziennie w systemie EKL.
   • Klienci oczekują informacji o statusie przesyłki w czasie rzeczywistym.
4. Cyfrowa dokumentacja
   • e-CIM i e-SMGS stopniowo zastępują papier.
   • Polska spółka SP Tech Solutions uczestniczy w europejskich projektach cyfryzacji kolei w ramach Rail Forum Europe.
5. Sztuczna inteligencja
   • wspiera wyceny,
   • prognozuje opóźnienia,
   • automatyzuje raporty.
     AI nie zastąpi jednak negocjacji, rozwiązywania problemów i relacji z klientami – czyli sedna pracy w spedycji.

Zielony Ład i kolej

Europejski Zielony Ład oraz pakiet Fit for 55 to jeden z najmocniejszych argumentów za rozwojem kolei.

Kluczowe założenia:

• redukcja emisji CO₂ o co najmniej 55% do 2030 r.,
• objęcie transportu drogowego systemem EU ETS,
• preferencje inwestycyjne dla kolei i transportu intermodalnego,
• zaostrzenie norm emisji dla ciężarówek.

Dlaczego kolej wygrywa?

• emituje 3,5 razy mniej CO₂ na tonokilometr niż transport drogowy,
• jeden pociąg towarowy zastępuje 50–60 ciężarówek,
• operatorzy intermodalni raportują oszczędności emisji rzędu tysięcy ton CO₂ rocznie.

Efekt?
Więcej ładunków na torach = większy popyt na spedytorów kolejowych.
Jednocześnie 55% firm transportowych uważa, że tempo wdrażania Zielonego Ładu powinno być wolniejsze – to oznacza wyzwania, ale nie odwrót od kolei.

Spedycja kolejowa a Nowy Jedwabny Szlak i transport intermodalny

Nowy Jedwabny Szlak to najbardziej perspektywiczny obszar spedycji kolejowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Polska pełni tu rolę bramy do UE.

Jak wygląda spedycja kolejowa na Nowym Jedwabnym Szlaku

Trasy Polska–Chiny

Nowy Jedwabny Szlak (BRI) powstał w 2013 roku z inicjatywy Xi Jinpinga. Kolej stała się jego filarem lądowym.

Najważniejsze relacje:

Trasa	Czas tranzytu	Charakterystyka
Xi’an – Małaszewicze	ok. 20 dni	Najbardziej obciążona trasa
Chengdu – Łódź	12–14 dni	Pierwsze połączenie PL–CN
Yiwu – Małaszewicze	14–16 dni	Towary drobnicowe
Zhengzhou – Małaszewicze	14–18 dni	Centralne Chiny

Terminale w Polsce: Małaszewicze, Łódź, Pruszków, Sławków.

Czas tranzytu – porównanie

Środek transportu	Chiny–Polska	Koszt
Kolej	16–20 dni	średni
Morze	35–40 dni	najniższy
Lotniczy	3–5 dni	najwyższy

Przykład z rynku:
W lutym–marcu 2025 r. średni transit time dla 10 kontenerów drobnicowych wyniósł 16 dni, a w sierpniu ustabilizował się na ok. 20 dni (sam przejazd).

Znaczenie Małaszewicz

Małaszewicze to najważniejszy terminal kolejowy UE:

• przechodzi tędy ok. 90% pociągów z Chin do UE,
• roczna przepustowość: 23 mln ton,
• 57 837 TEU w I kwartale 2024 r.,
• ok. 20 pociągów dziennie,
• 5,6 mld zł dochodów budżetowych w 2020 r. z ceł i VAT.

Dlaczego są kluczowe?

• zmiana rozstawu szyn (1520 mm → 1435 mm),
• odprawa celna UE,
• planowana rozbudowa do 55 par pociągów na dobę.

Wyzwania to przeciążenie terminala, opóźnienia inwestycyjne i sankcje tranzytowe Rosji (rozszerzone w październiku 2024 r.).

Kompetencje wymagane na trasach azjatyckich

SMGS i procedury celne

Spedytor kolejowy na NJS musi znać systemy dokumentacyjne:

• CIM – Europa Zachodnia,
• SMGS – Chiny, Kazachstan, Rosja, Białoruś,
• CIM/SMGS – dokument łączony, eliminujący przepisywanie dokumentów na granicach.

Procedury celne obejmują:

• eksport z Chin,
• tranzyt przez Kazachstan, Rosję i Białoruś,
• import do UE w Małaszewiczach (SAD lub T1).

Dokumenty:

• CIM/SMGS,
• faktura,
• packing list,
• certyfikat pochodzenia,
• certyfikaty CE / sanitarne,
• deklaracja SAD.

Operatorzy kolejowi

Po stronie polskiej:

• PKP Cargo,
• PCC Intermodal (4 mln TEU od początku działalności),
• CTL Logistics,
• Laude Smart Intermodal,
• Cargotor (przeładunki w Małaszewiczach).

Po stronie chińskiej:

• China Railway Express,
• lokalni forwarderzy w Xi’an, Chengdu, Yiwu.

Transport intermodalny

Intermodal to kolej + droga w jednym kontenerze, bez przeładunku towaru.

Spedytor musi:

• znać typy kontenerów (20’, 40’, 40’HC, reefer),
• planować ostatnią milę,
• znać terminale i depoty,
• optymalizować koszty całego łańcucha,
• rozumieć opłaty demurrage i detention.

W I kwartale 2025 r. PCC Intermodal i PKP Cargo odpowiadały łącznie za ok. 40% rynku intermodalnego w Polsce.