Projektant urządzeń SRK (Sterowania Ruchem Kolejowym) od A-Z

Kim jest projektant urządzeń SRK i jaka jest jego rola w systemie sterowania ruchem kolejowym?

Kolej to gigantyczny system logistyczny, który każdego dnia przewozi ludzi, towary, surowce i komponenty przemysłowe. Żeby to działało bezpiecznie i punktualnie, potrzebny jest ktoś, kto potrafi zaplanować, jak pociąg ma przejechać z punktu A do B bez ryzyka kolizji i bez paraliżu ruchu. Tym właśnie zajmuje się SRK – sterowanie ruchem kolejowym – a w centrum tego świata stoi projektant urządzeń SRK.

To zawód niszowy, ale niezwykle istotny. Projektant SRK odpowiada za projektowanie systemów sterowania, które dbają o bezpieczeństwo pasażerów, maszynistów i całej infrastruktury kolejowej. Bez jego pracy nie byłoby możliwe wdrożenie nowoczesnych systemów SRK, ERTMS/ETCS ani budowa nowych linii czy modernizacja istniejących.

Czym jest SRK i system sterowania ruchem kolejowym?

Zacznijmy od podstaw. SRK (Sterowanie Ruchem Kolejowym) to kompleksowy system monitorowania, kontrolowania i sterowania ruchem pociągów na sieci kolejowej. W praktyce to zestaw urządzeń, oprogramowania i procedur, które decydują o tym, gdzie może wjechać pociąg, z jaką prędkością i w jakiej kolejności.

Starszym terminem jest ZRK – Zabezpieczenia Ruchu Kolejowego. Oba określenia funkcjonują równolegle, choć współcześnie dominuje SRK.

Główne funkcje systemu SRK:

• monitorowanie bieżącej pozycji pociągów
• zapobieganie kolizjom i najechaniom
• sterowanie sygnalizacją świetlną
• przestawianie rozjazdów i zwrotnic
• optymalizacja rozkładów jazdy
• wykrywanie i korekcja konfliktów ruchowych
• reakcja na awarie i zdarzenia nadzwyczajne

Jeśli ktoś nie zna branży kolejowej, można to uprościć tak:
SRK robi na kolei to, co wieża kontroli lotów robi na lotnisku.

Elementy systemu sterowania ruchem kolejowym

System SRK składa się z dwóch grup urządzeń:

1. Urządzenia pokładowe – w kabinie maszynisty (np. ETCS, interfejsy pokładowe)
2. Urządzenia przytorowe – wzdłuż infrastruktury kolejowej

Technicznie mogą one znajdować się:

• w torze lub podtorzu
• bezpośrednio na torowisku
• w nastawniach, kontenerach lub budynkach technicznych

Klasyfikacja urządzeń SRK

1. Urządzenia stacyjne

Obsługują przebiegi pociągowe i manewrowe w obrębie stacji i posterunków ruchu. Typowe zadania:

• ustawianie przebiegów
• przestawianie zwrotnic
• sterowanie sygnałami
• uwzględnianie zależności logicznych

2. Urządzenia liniowe

Zapewniają bezpieczeństwo przejazdu pomiędzy posterunkami. Obejmują m.in.:

• blokady liniowe (półsamoczynne i samoczynne)
• urządzenia transmisji danych między torem a pociągiem
• systemy zdalnego sterowania
• urządzenia na przejazdach kolejowo–drogowych

Przykład: na jednym odcinku tzw. „szlaku” może znajdować się tylko jeden pociąg. To podstawowa zasada bezpieczeństwa realizowana przez urządzenia liniowe.

Nowoczesne systemy SRK

Dzisiejsze systemy SRK są komputerowe, modułowe i hierarchiczne. Dyspozytor lub dyżurny ruchu widzi na monitorach całą sytuację ruchową na liniach kolejowych i stacjach. Urządzenia SRK komunikują się przez sieci transmisji danych i standardy telekomunikacyjne. Dochodzą do tego rozwiązania europejskie – ERTMS/ETCS – które standaryzują sterowanie ruchem pociągów w skali kontynentu.

Znaczenie SRK dla bezpieczeństwa

Kolej to transport o dużej energii kinetycznej i długiej drodze hamowania. To oznacza, że nie da się „wyhamować w ostatniej chwili” jak w samochodzie. Historia kolei pokazała, że bez urządzeń SRK ryzyko kolizji byłoby bardzo wysokie. Dlatego od ponad 100 lat rozwija się systemy blokad, sygnalizacji i zależności.

Bez SRK współczesna kolej nie mogłaby funkcjonować:

• nie byłaby w stanie prowadzić gęstego ruchu
• rosłaby liczba wypadków i kolizji
• sieć byłaby nieefektywna i kosztowna
• pasażerowie traciliby zaufanie do transportu kolejowego

SRK jest więc fundamentem całego systemu transportu kolejowego.

---

Kim jest projektant SRK w strukturze kolei?

Projektant urządzeń SRK to wyspecjalizowany inżynier transportu kolejowego odpowiedzialny za projektowanie i opracowanie systemów zabezpieczenia oraz sterowania ruchem pociągów. Jego praca dotyczy bezpieczeństwa publicznego – co podnosi wagę odpowiedzialności, ale także prestiż zawodu.

Miejsce w strukturze inwestycji kolejowej

Schemat jest wieloetapowy:

Inwestor (PKP PLK)
↓
Projektanci (tor, energia, telekomunikacja, SRK)
↓
Koordynator branżowy
↓
Kierownik budowy
↓
Kierownik robót SRK
↓
Automatycy i monterzy SRK
↓
Generalny wykonawca i podwykonawcy

Projektant SRK jest jednym z kluczowych ogniw etapu projektowego, który decyduje o tym, co później zostanie zbudowane.

Role w branży SRK – porównanie stanowisk

Stanowisko	Co robi	Uprawnienia	Etap
Projektant SRK	projektowanie sterowania ruchem kolejowym, dokumentacja	uprawnienia budowlane w spec. SRK	przygotowanie
Kierownik robót SRK	nadzór nad montażem	uprawnienia w spec. inżynieryjnej kolejowej	realizacja
Automatyk SRK	montaż, diagnostyka, programowanie	uprawnienia SEP/branżowe	realizacja i eksploatacja
Asystent projektanta	wsparcie dokumentacyjne	bez uprawnień	przygotowanie

Projektant współpracuje przy tym z projektantami torowymi, energetycznymi, systemów zasilania, telekomunikacji kolejowej oraz z inwestorem.

---

Zakres obowiązków i zadania projektanta SRK

Zakres zadań jest szeroki. Dotyka zarówno techniki, dokumentacji projektowej, jak i uzgodnień z interesariuszami i nadzoru na budowie.

Najważniejsze obszary:

1. Projektowanie funkcjonalne i logika systemu

Obejmuje m.in.:

• analizę wymagań inwestora
• tworzenie modeli pracy systemu SRK
• definiowanie zależności między zwrotnicami, blokadami i sygnałami
• projektowanie zachowania w sytuacjach awaryjnych
• symulacje weryfikujące działanie logiki

Tu kształtuje się „inteligencję” systemu — czyli kiedy dany pociąg może jechać, a kiedy musi czekać.

2. Dokumentacja projektowa

Projektant odpowiada za komplet dokumentacji:

• koncepcję funkcjonalną
• projekt budowlany
• projekt wykonawczy (techniczny)
• przedmiary i kosztorysy
• STWiORB i specyfikacje techniczne

W projektach wykonywane są m.in.:

• schematy logiczne
• arkusze projektowe
• schematy elektryczne
• plany rozmieszczenia urządzeń
• opisy sygnałów
• macierze decyzyjne
• procedury awaryjne
• projekty zasilania i sygnalizacji

3. Uzgodnienia

Projektant SRK uzgadnia rozwiązania z:

• inwestorem (PKP PLK)
• wykonawcami
• projektantami innych branż
• organami nadzoru i certyfikacji (np. UOIK, ERTMS)

To wymaga umiejętności komunikacyjnych, nie tylko technicznych.

4. Nadzór autorski

W trakcie realizacji sprawdza, czy wykonawca buduje zgodnie z dokumentacją. Nadzór obejmuje m.in.:

• wizyty na budowie
• weryfikację testów i pomiarów
• akceptację zmian
• udział w odbiorach technicznych

5. Normy i przepisy

Projektant SRK musi znać:

• instrukcje PLK (Ie-1, Ie-4, Ie-7 itd.)
• normy CENELEC i IEC
• ERTMS/ETCS
• zasady fail-safe i redundancji
• prawo budowlane i warunki techniczne

6. Weryfikacja dokumentacji

Projektant pełni często rolę weryfikatora lub koordynatora, zwłaszcza przy dużych projektach infrastrukturalnych.

7. Doradztwo techniczne i analizy

Obejmuje:

• ekspertyzy dla inwestora
• analizy techniczne istniejących urządzeń SRK
• materiały przetargowe

---

Wymagania, kwalifikacje i wykształcenie projektanta SRK

Zawód projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym to jedna z najbardziej niszowych, ale i najciekawszych specjalności w branży inżynieryjno-kolejowej. Wymaga technicznej precyzji, odpowiedzialności prawnej, znajomości przepisów, a do tego umiejętności pracy projektowej i współpracy z zespołem. Rynek pracy jest wymagający – wielu kandydatów odpada nie z powodu braku doktoratu, lecz z powodu braku praktyki, znajomości norm SRK, oprogramowania CAD czy podstawowych przepisów budowlanych.

Poniżej rozkładamy wszystko „na czynniki pierwsze”: od wymogów z ogłoszeń, przez studia i kierunki, aż do praktyki potrzebnej do uprawnień budowlanych w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym.

Jakie wymagania na stanowisko projektanta SRK?

Wymogi formalne z ogłoszeń o pracę

Jeżeli dziś wejdziesz na portale rekrutacyjne i sprawdzisz oferty dla stanowiska projektant SRK lub asystent projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym, zobaczysz kilka wspólnych mianowników. Pracodawcy – niezależnie od tego, czy to PKP PLK, biuro projektowe czy dostawca systemów SRK – oczekują trzech rzeczy: wykształcenia technicznego, znajomości branży oraz umiejętności pracy projektowej.

Najczęściej powtarzające się wymagania „must-have”:

1. Wykształcenie techniczne (min. inżynierskie)
Preferowane kierunki:
• Transport kolejowy
• Automatyka
• Elektrotechnika

Studia I stopnia są akceptowalne na start (np. dla asystenta projektanta), natomiast studia II stopnia są wymagane w kontekście uprawnień bez ograniczeń do projektowania sterowania ruchem kolejowym.

2. Znajomość branży sterowania ruchem kolejowym
Czyli rozumienie, jak działają:
• urządzenia stacyjne i liniowe,
• blokady liniowe,
• urządzenia kontroli prowadzenia pociągów,
• logika uzależnień,
• zasada uniknięcia kolizji w ruchu pociągów.

To nie jest wiedza akademicka – trzeba umieć czytać schematy SRK oraz dokumentację techniczną.

3. Znajomość architektury komputerowych systemów SRK
Dzisiejsze systemy SRK sterują ruchem pociągów za pomocą komputerów przemysłowych, procesorów bezpieczeństwa i sieci transmisyjnych. Kandydat powinien wiedzieć, na czym polega sterowanie logiczne i integracja systemów.

4. Doświadczenie w branży (dla stanowisk samodzielnych)
Ogłoszenia dla projektanta SRK wymagają minimum rocznej praktyki projektowej lub doświadczenia przy studiach wykonalności. Dla asystenta projektanta SRK dopuszcza się brak doświadczenia, ale konieczna jest motywacja i zdolności techniczne.

5. Oprogramowanie projektowe (CAD)
Komplet narzędzi obejmuje najczęściej:
• AutoCAD / MicroStation / ZwCAD
• SEE ELECTRICAL (schematy elektryczne)
• MS Visio (schematy blokowe i logiczne)
• Pakiet MS Office

6. Kompetencje miękkie
Branża kolejowa to zderzenie inżynierii, przepisów i koordynacji wielu branż. Projektant SRK musi umieć komunikować się z inwestorem, wykonawcą i innymi projektantami. Dobra organizacja pracy i terminowość są tu obowiązkowe.

7. Prawo jazdy kat. B
Wyjazdy na budowy i uzgodnienia terenowe są normą.

Wymagania „nice-to-have”

• Uprawnienia budowlane w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie SRK
• Znajomość instrukcji PKP PLK (Ie-1, Ie-4, Ie-7, Ir-1)
• Znajomość systemu ERTMS/ETCS
• Język angielski (czasem rosyjski lub hiszpański)
• Gotowość do pracy w pełnym wymiarze etatu

Jakie uprawnienia musi mieć projektant SRK w praktyce?

W ofertach często stoi „mile widziane”, ale w codziennym funkcjonowaniu biur projektowych uprawnienia są kluczowe – szczególnie przy podpisywaniu dokumentacji projektowej i pełnieniu nadzoru autorskiego.

Dlaczego uprawnienia są tak ważne?

• odpowiedzialność prawna – projekty muszą być podpisane przez osobę uprawnioną
• samodzielność zawodowa – bez uprawnień możesz pracować tylko jako asystent
• wyższe płace – dodatek za uprawnienia to ok. +500-1000 zł brutto/mies.
• ścieżka kariery – awans na koordynatora SRK wymaga uprawnień budowlanych

Tabela (zestawienie z rynku):

Rodzaj uprawnień	Zakres	Wykształcenie	Praktyka projektowa	Praktyka budowlana
Bez ograniczeń – projektowanie	pełne SRK	Studia II stopnia	1 rok	–
Bez ograniczeń – projektowanie + kierowanie robotami	pełne SRK	Studia II stopnia	1 rok	1,5 roku
Ograniczone – projektowanie	ograniczone	Studia I stopnia	1 rok	–
Ograniczone (alternatywa)	ograniczone	Automatyka/Elektroenergetyka (II stopień)	1 rok	1 rok

Oczekiwania pracodawców: CAD + normy + prawo

Dziś projektant SRK to nie tylko inżynier – to także operator narzędzi, tłumacz norm i specjalista od dokumentacji projektowej.

Najczęściej wymagane kompetencje:

1. Oprogramowanie CAD
AutoCAD/MicroStation do rysunków:
• planów rozmieszczenia,
• schematów elektrycznych,
• tras kablowych,
• schematów logicznych.

2. Instrukcje PKP PLK
Instrukcje kluczowe:
• Ie-1 – sygnalizacja
• Ie-4 – zasady projektowania SRK
• Ir-1 – prowadzenie ruchu
• Ie-7 – diagnostyka SRK

3. Prawo budowlane
Bo projektant SRK podpisuje się nie tylko pod techniką, ale także pod przepisami i odpowiedzialnością zawodową.

Wykształcenie projektanta SRK – jakie studia wybrać pod SRK?

Dla kandydata liczą się trzy rzeczy: kierunek, specjalność i praktyka. To nie jest branża, w której wystarczy „jakiś politechnik”. W SRK studia mają znaczenie bezpośrednie – wpływają na zakres przyszłych uprawnień budowlanych.

Kierunki „odpowiednie” pod uprawnienia SRK (wg rozporządzenia):

Najważniejsze:

Transport – kierunek idealny pod projektowanie SRK
• specjalności: inżynieria ruchu kolejowego, systemy SRK, infrastruktura kolejowa
• przedmioty: systemy sterowania, inżynieria ruchu, diagnostyka, metrologia

Elektrotechnika – kierunek równoważny dla uprawnień
• mocny w elektronice, zasilaniu i przekaźnikach

Elektronika – kierunek równoważny
• szczególnie przy systemach mikroprocesorowych SRK

Kierunki „warunkowe”

Automatyka i robotyka
• daje uprawnienia tylko w ograniczonym zakresie
• brak kolejnictwa → uzupełnianie studiami podyplomowymi

Elektroenergetyka
• analogicznie – uprawnienia SRK tylko ograniczone

Telekomunikacja
• przydatna przy GSM-R i transmisji danych
• ale nie daje uprawnień bez uzupełnienia

Czy po automatyce można zostać projektantem SRK?

Tak – ale z dopiskiem „tak, pod warunkiem”. Automatyka jest dobra do logiki, sterowników PLC, sieci przemysłowych i systemów bezpieczeństwa. Brakuje tylko modułu kolejowego – dlatego kandydaci uzupełniają się studiami podyplomowymi typu:

„Zasady prowadzenia ruchu kolejowego i systemy sterowania ruchem kolejowym”.

Czy po elektrotechnice można pracować w SRK?

Zdecydowanie tak – elektrotechnika to klasyczna baza techniczna pod SRK. Wielu projektantów przeszło właśnie tę drogę, a studia transportowe uzupełnili praktyką i egzaminem.

Specjalności uczelniane w Polsce

Studia podyplomowe dedykowane SRK realizują m.in.:

• Politechnika Śląska – 2 semestry, specjalizacja SRK, moduł ETCS
• WSB – Infrastrukturę i sterowanie ruchem kolejowym
• PSW – Transport kolejowy (MS Teams)
• UTH Radom – bezpieczeństwo i analiza ryzyka

To rzadkie, niszowe kierunki – dlatego specjaliści SRK są na wagę złota.

Wymagane wykształcenie i praktyka do uprawnień kolejowych SRK

Uprawnienia budowlane w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym wymagają formalnej praktyki, kierunkowego wykształcenia i zdania egzaminu.

Minimalne wykształcenie

Tabela (prostym językiem):

Uprawnienia	Wykształcenie	Praktyka projektowa	Praktyka budowlana
Bez ograniczeń – projektowanie	Magister – transport/elektrotechnika	1 rok	–
Bez ograniczeń – projektowanie + roboty	Magister	1 rok	1,5 roku
Ograniczone – projektowanie	Inżynier	1 rok	–
Ograniczone – alternatywa	Magister automat/energetyka	1 rok	1 rok

Praktyka projektowa – jak wygląda w realu?

W skrócie: pracujesz w biurze projektowym jako asystent projektanta SRK, robisz dokumentację projektową, CAD, uzgodnienia, weryfikacje i schematy.

Typowe zadania:

• opracowanie projektów budowlanych i wykonawczych
• kompletacja dokumentacji technicznej
• schematy elektryczne i logiczne
• rysunki CAD
• koordynacja branżowa
• uzgodnienia z inwestorem

Praktyka budowlana

Robisz to w terenie – przy realizacji instalacji SRK.

Obejmuje m.in.:

• nadzór nad montażem urządzeń SRK
• odbiory techniczne
• sprawdzanie zgodności z dokumentacją projektową
• współpracę z kierownikiem robót SRK

Ciekawostka: 2 lata pracy u zarządcy infrastruktury kolejowej liczy się jako rok praktyki.

Jak zdobyć doświadczenie?

Są cztery główne ścieżki wejścia do branży:

1. Asystent projektanta SRK – najlepsza ścieżka pod uprawnienia
2. Staże studenckie – u PKP PLK, w biurach projektowych
3. Praca u wykonawców – technik, monter urządzeń SRK, pomocnik kierownika robót
4. Utrzymanie SRK – praca jako automatyk SRK w eksploatacji

Każda z nich daje inny zestaw doświadczeń, ale wszystkie są akceptowalne pod uprawnienia.

Czy bez studiów lub po technikum można zostać projektantem SRK?

Branża sterowania ruchem kolejowym to świat regulacji, odpowiedzialności i techniki, ale jednocześnie nie zamyka drzwi przed ludźmi, którzy zaczynają od technikum czy szkoły branżowej. Pytanie tylko: na jakich zasadach, w jakiej roli i z jaką perspektywą na przyszłość? Tutaj warto oddzielić dwie rzeczy: pracę w biurze projektowym a pełnienie funkcji projektanta systemów SRK z uprawnieniami budowlanymi. To nie jest to samo i prawo jasno określa granice.

Czy bez studiów można zostać projektantem SRK i w jakiej roli?

Krótko i uczciwie: bez studiów nie zostaniesz samodzielnym projektantem urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Nie podpiszesz projektu, nie weźmiesz odpowiedzialności prawnej za bezpieczeństwo ruchem pociągów i nie sprawujesz nadzoru autorskiego. Powód jest prosty – uprawnienia budowlane w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym wymagają ukończenia odpowiedniego kierunku studiów i odbycia praktyki.

Ale to nie oznacza, że bez studiów drzwi są zamknięte. W biurach projektowych funkcjonuje cały zestaw stanowisk wspierających projektowanie sterowania ruchem kolejowym, które nie wymagają ani dyplomu inżyniera, ani uprawnień.

Najczęściej spotykane role:

1. Rysownik / Kreślarz techniczny
   • wykonuje rysunki CAD na podstawie wskazówek projektanta
   • nie podejmuje decyzji projektowych
   • nie odpowiada prawnie za projekt
   • nie potrzebuje uprawnień budowlanych
2. Technik dokumentalista
   • kompletowanie dokumentacji projektowej
   • przygotowywanie przedmiarów i zestawień
   • obieg dokumentacji technicznej
   • wsparcie zespołu projektowego
3. Pomocnik projektanta
   • organizacja spotkań
   • przygotowanie materiałów
   • wsparcie komunikacyjne z inwestorem
   • koordynacja formalna dokumentów

Czego bez studiów zrobić się nie da:
• podpisać dokumentacji projektowej
• samodzielnie projektować systemów SRK
• pełnić funkcji projektanta w świetle prawa budowlanego
• prowadzić nadzoru autorskiego

To nie jest kaprys branży, tylko kwestia odpowiedzialności prawnej – dokumentacja projektowa SRK steruje ruchem kolejowym i w razie błędu to nie „projekt spóźni się o dwa tygodnie”, tylko może dojść do kolizji pociągów. Dlatego ustawodawca wymaga studiów i twardej ścieżki praktyki.

Czy technik automatyk SRK ma szansę wejść do biura projektowego?

Tak – i to wcale nie jest rzadki scenariusz. Technik automatyk SRK ma jedną przewagę nad absolwentami liceów czy nawet uczelni technicznych: widział urządzenia stacyjne i liniowe w praktyce. Rozumie, jak działają, jak są montowane, jak wygląda eksploatacja i gdzie kończy się teoria z wykładu, a zaczyna rzeczywistość na posterunku ruchu.

Technik automatyk SRK może wejść do branży projektowej na trzy sposoby:

1. Praktyki lub staże w biurze projektowym
• pierwszy kontakt z dokumentacją projektową
• nauka CAD i schematów
• wejście w kulturę pracy projektowej

2. Rola rysownika technicznego
• tworzenie schematów na bazie poleceń projektantów
• nauka logiki systemów SRK poprzez praktykę
• wstęp do pracy jako asystent projektanta

3. Praca w wykonawstwie lub utrzymaniu (automatyk, monter urządzeń SRK)
To bardzo mocna ścieżka, bo daje praktyczne doświadczenie z urządzeniami, których inni uczą się z instrukcji.

Zalety startu „od budowy”:
• wysokie zarobki na starcie (w porównaniu ze studentem)
• rozumienie technologii „od strony sprzętu”
• możliwość zaliczenia części praktyki budowlanej do uprawnień
• równoległe studiowanie zaocznie

Krótko mówiąc: technik ma realne szanse wejść do biura projektowego, ale na pozycje wspierające, a nie od razu jako projektant systemów sterowania ruchem kolejowym.

Scenariusz: technikum → automatyk → asystent → studia uzupełniające

To nie jest teoria z folderu rekrutacyjnego. To realna, powtarzalna ścieżka spotykana w branży kolejowej. I paradoksalnie daje lepsze przygotowanie do projektowania SRK niż ścieżka liceum → politechnika → projektant.

Jak to wygląda krok po kroku:

Krok 1: Technikum (4 lata)
Najlepsze profile:
• technik elektronik
• technik elektryk
• technik automatyk
• technik teleinformatyk

Technik wychodzi z podstawą z elektrotechniki, automatyki oraz telekomunikacji – a to fundament urządzeń sterowania ruchem kolejowym.

Krok 2: Praca jako automatyk SRK (2–3 lata)
Najczęściej w:
• PKP PLK (utrzymanie)
• wykonawstwie (Siemens, Thales, Alstom, Kombud)
• prywatnych spółkach serwisowych

Co daje ten etap:
• kontakt z urządzeniami
• doświadczenie sprzętowe (stacje, linie, blokady)
• zarobki na studia
• praktykę budowlaną pod uprawnienia

Krok 3: Studia I stopnia (3–3,5 roku)
Najlepiej:
• Transport (specjalność SRK) – opcja idealna
• Elektrotechnika / Elektronika – opcja dobra

Studia można robić zaocznie – i to jest przewaga technika: zarabia, zdobywa doświadczenie i studiuje równolegle.

Krok 4: Asystent projektanta SRK (1 rok)
Tutaj technik staje się „człowiekiem od dokumentacji projektowej i CAD”:
• projekty budowlane i wykonawcze
• schematy
• rozmieszczenie urządzeń
• dokumentacja techniczna
• uzgodnienia

To także rok praktyki projektowej wymaganej do uprawnień budowlanych (ograniczonych).

Krok 5: Egzamin na uprawnienia (ograniczone)
Po I stopniu studiów i roku praktyki można podejść do egzaminu w specjalności SRK.

Krok 6 (opcjonalny): Studia II stopnia / podyplomowe
Aby uzyskać pełne uprawnienia bez ograniczeń, trzeba:
• skończyć II stopień (magister) lub
• uzupełnić studia podyplomowe SRK na Politechnice Śląskiej

Cała ścieżka w liczbach (przykład realistyczny):

Etap	Czas	Wiek (start 16 lat)	Efekt
Technikum	4 lata	16–20	Technik
Automatyk SRK	2–3 lata	20–23	Praktyka + zarobki
Studia I stopnia	3,5 roku	20–26,5	Inżynier
Asystent projektanta	1 rok	26,5–27,5	Praktyka projektowa
Uprawnienia (ogr.)	–	27,5	Projektowanie (ogr.)
Studia II / podypl.	1–2 lata	27,5–29,5	Magister/podypl.
Dodatkowa praktyka	1 rok	29,5–30,5	Pełna praktyka
Uprawnienia bez ogr.	–	30,5	Pełne SRK

Wnioski i realna ocena szans

• TAK – można wejść do branży SRK po technikum
• TAK – technik automatyk SRK ma przewagę w praktyce
• TAK – da się dojść do pełnych uprawnień SRK
• NIE – bez studiów nie zostaniesz samodzielnym projektantem

Największy plus tej ścieżki?
Zarabiasz od pierwszego dnia i zdobywasz praktykę, której student dzienny nie ma nawet po pięciu latach politechniki.

Największy minus?
Czas. Od technikum do pełnych uprawnień mija najczęściej 10–14 lat. Ale dla wielu osób to rozsądna strategia wejścia do zawodu, bez zadłużania się i bez odkładania dorosłego życia „do czasu obrony magisterki”.

---

Uprawnienia budowlane kolejowe w specjalności sterowania ruchem kolejowym

Uprawnienia budowlane kolejowe – przegląd

Uprawnienia budowlane kolejowe w zakresie sterowania ruchem kolejowym (często skracane jako „uprawnienia SRK”) to formalne kwalifikacje zawodowe nadawane przez Polską Izbę Inżynierów Budownictwa (PIIB). Uprawnienia te pozwalają projektantowi urządzeń sterowania ruchem kolejowym wykonywać samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, obejmujące zarówno projektowanie SRK, jak i kierowanie robotami budowlanymi przy realizacji systemów SRK.

Pełna nazwa uprawnień brzmi:

Uprawnienia budowlane w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym

Podstawy prawne regulujące uprawnienia SRK to m.in.:

• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie

Uprawnienia SRK mają charakter praktyczny. Nie są „certyfikatem” ani „dyplomem” — w świetle prawa dają one prawną odpowiedzialność za projekt i budowę urządzeń w zakresie sterowania ruchem kolejowym.

Co realnie daje posiadanie uprawnień?

Posiadacz uprawnień SRK może:

• sporządzać dokumentację projektową urządzeń SRK jako projektant odpowiedzialny za rozwiązania techniczne
• kierować robotami przy realizacji systemów SRK jako kierownik robót lub kierownik budowy
• podpisywać dokumentację projektową — z pełną odpowiedzialnością cywilną i karną
• sprawować nadzór autorski nad realizacją inwestycji
• pełnić funkcję inspektora nadzoru inwestorskiego w branży SRK

Uprawnienia obejmują zarówno urządzenia stacyjne, jak i liniowe — czyli systemy sterujące ruchem pociągów w obrębie stacji, posterunków, szlaków i przejazdów.

Typowy przedmiot uprawnień SRK obejmuje m.in.:

• urządzenia zabezpieczenia ruchu kolejowego
• urządzenia sterowania ruchem kolejowym
• blokady liniowe i stacyjne
• systemy sygnalizacji kolejowej
• urządzenia przejazdowe
• systemy kontroli prowadzenia pociągów (SHP, ETCS)
• zasilanie systemów SRK
• systemy łączności kolejowej (GSM-R oraz telekomunikacja kolejowa)

W praktyce projektant SRK z uprawnieniami to osoba, która bierze odpowiedzialność za to, że urządzenia sterujące ruchem pociągów działają bezpiecznie i zgodnie z przepisami oraz warunkami technicznymi.
Bezpieczeństwo jest kluczowe — błędne zaprojektowanie systemu SRK może prowadzić do kolizji pociągów, a więc projektowanie sterowania ruchem kolejowym jest zawodem wysokiej odpowiedzialności technicznej.

Jakie uprawnienia musi mieć projektant SRK do samodzielnego projektowania?

Do samodzielnego projektowania SRK minimalnie potrzebne są:

Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie do projektowania w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym

Dają one możliwość projektowania SRK w ograniczonym zakresie — bez możliwości obsługi dużych stacji czy linii dużych prędkości.

Optymalnym wariantem dla projektanta SRK są:

Uprawnienia bez ograniczeń do projektowania

Te z kolei pozwalają projektować dowolne systemy SRK, na dowolnych stacjach i liniach.

Czy można pracować w projektowaniu SRK bez uprawnień budowlanych?

Tak — ale nie jako projektant odpowiedzialny.

Bez uprawnień można pracować m.in. jako:

• asystent projektanta SRK
• rysownik CAD
• specjalista ds. dokumentacji technicznej
• specjalista ds. ERTMS/ETCS (role analityczne)
• koordynator projektów (rola menedżerska)

Bez uprawnień nie można:

• podpisywać projektów
• wykonywać samodzielnych funkcji technicznych
• sprawować nadzoru autorskiego
• pełnić funkcji projektanta w rozumieniu Prawa budowlanego

Uprawnienia SRK bez ograniczeń i w ograniczonym zakresie

Uprawnienia budowlane SRK występują w dwóch wariantach:

1. bez ograniczeń
2. w ograniczonym zakresie

To jeden z najważniejszych podziałów w tej specjalności, bo determinuje zakres projektów, jakie projektant systemów sterowania ruchem kolejowym może realizować.

Różnice formalne — zestawienie

Kryterium	Bez ograniczeń	W ograniczonym zakresie
Wymagane wykształcenie	Studia II stopnia: Transport lub Elektrotechnika	Studia I stopnia: Transport/Elek­trotechnika lub studia II stopnia: Automatyka/Elektroenergetyka
Praktyka projektowa	1 rok	1 rok
Praktyka budowlana (dla uprawnień wykonawczych)	1,5 roku	1,5 roku
Stacje kolejowe	Bez ograniczeń	Max. 50 rozjazdów
Blokady samoczynne	Tak	Nie
Prędkość maks. linii	Bez ograniczeń	Do 200 km/h
Linie dużych prędkości	Tak	Nie
Typ projektów	Duże, złożone, węzłowe	Małe i średnie
Orientacyjne zarobki	8000–12000 zł brutto	6500–9000 zł brutto
Rynek pracy	Bardzo szeroki	Ograniczony, lokalny

Ograniczenia praktyczne — co to znaczy?

Ograniczony zakres uprawnień w SRK najczęściej dotyczy trzech kryteriów technicznych:

1. Liczba rozjazdów na stacji

• projektant ograniczony → maksymalnie 50 rozjazdów
• projektant bez ograniczeń → bez limitu

Przykłady:

Typ stacji	Liczba rozjazdów	Możliwe uprawnienia
Stacja lokalna	8–12	ograniczone
Stacja regionalna	40–45	ograniczone
Stacja węzłowa	80–120	bez ograniczeń
Węzeł towarowy	120+	bez ograniczeń

2. Blokady liniowe

Projektant z ograniczeniami nie może projektować blokad samoczynnych na liniach.

Blokady samoczynne to urządzenia liniowe, które pilnują odstępu między pociągami na szlaku — np. sygnał „tor wolny/tor zajęty”. Bez nich nie da się prowadzić ruchu pociągów na dużej przepustowości.

3. Prędkości maksymalne linii

• ograniczone → do 200 km/h
• bez ograniczeń → linie dużych prędkości (>200 km/h)

Przykład:

• CMK (Centralna Magistrala Kolejowa) → 250 km/h → wymaga pełnych uprawnień
• linia regionalna 120 km/h → wystarczą ograniczone

Czego nie ogranicza rozporządzenie?

• długości linii — projektant z uprawnieniami ograniczonymi może projektować nawet dziesiątki kilometrów linii, pod warunkiem że nie dotyczy to LDŚ lub linii dużych prędkości

Kiedy warto robić uprawnienia bez ograniczeń?

Najbardziej opłacalne dla osób, które:

• ukończyły Transport lub Elektrotechnikę (II stopnia)
• planują pracować w dużych biurach projektowych
• celują w projekty typu ERTMS/ETCS, CMK, modernizacje węzłów
• chcą maksymalizować wynagrodzenie i zakres projektów

Kiedy wystarczą uprawnienia ograniczone?

Pragmatyczny wybór, jeżeli:

• masz tylko studia I stopnia
• skończyłeś automatykę lub elektroenergetykę
• pracujesz przy mniejszych modernizacjach
• chcesz szybciej wejść w rolę projektanta z uprawnieniami

Popularna strategia rynkowa

Najpierw uprawnienia ograniczone, potem rozszerzenie do pełnych

To skraca czas wejścia na rynek jako projektant, a uzupełnianie edukacji (np. studia magisterskie, podyplomowe SRK) można zrobić później.

Egzamin na uprawnienia SRK – pytania i zakres materiału

Egzamin na uprawnienia budowlane SRK składa się z dwóch etapów:

1. egzamin pisemny (testowy)
2. egzamin ustny (przed komisją)

Część pisemna – test

Format:

• test jednokrotnego wyboru
• pytania zamknięte
• brak możliwości korzystania z materiałów

Liczba pytań i czasy zależą od zakresu uprawnień:

Rodzaj uprawnień	Liczba pytań	Czas	Próg zaliczenia
łączone bez ograniczeń	90	135 min	75,6%
oddzielnie (projektowanie lub kierowanie) bez ograniczeń	75	115 min	76%
łączone w ograniczonym zakresie	60	90 min	75%
oddzielnie (proj./kier.) w ograniczonym zakresie	45	70 min	75,6%

Struktura tematyczna pytań:

• 30–40% → Prawo budowlane
• 25–30% → przepisy techniczno-budowlane
• 20–30% → pytania specjalistyczne SRK
• 5–10% → przepisy związane (KPA, geodezja, zabytki)
• 5–10% → KPA

Przykład pytania SRK:

„Zgodnie z Ie-4, jakie dokumenty musi zawierać projekt wykonawczy urządzeń SRK?”

Część ustna – rozmowa z komisją

• 3 egzaminatorów
• 6–10 pytań w zależności od zakresu
• część pytań dotyczy zastosowania przepisów
• część dotyczy zagadnień inżynierskich
• jedno zadanie projektowe lub wykonawcze

Przykładowe pytania ustne:

• „Proszę omówić zasadę działania blokady samoczynnej wieloodstępowej”
• „Jakie są obowiązki projektanta zgodnie z art. 20 Prawa budowlanego?”
• „Jak zabezpieczyć prace SRK na czynnej linii?”

Na egzamin ustny można mieć materiały:

• ujednolicone akty prawne
• instrukcje PKP PLK (Ie-1, Ie-4, Ie-7, Ir-1)
• własne notatki
• segregatory z zakładkami

Zakres materiału – co trzeba umieć

Zakres wiedzy egzaminacyjnej obejmuje:

1. Prawo budowlane
2. Rozporządzenia wykonawcze
3. Instrukcje PKP PLK
4. Warunki techniczne budowli kolejowych
5. BHP na budowie
6. KPA

Instrukcje PKP PLK ważne dla SRK:

• Ie-1 – Instrukcja sygnalizacji
• Ie-4 (WTB-E10) – Wytyczne techniczne budowy SRK
• Ie-7 – Diagnostyka i kontrola okresowa SRK
• Ir-1 – Prowadzenie ruchu pociągów

Warunki techniczne:

• Rozporządzenie z 10.09.1998 r. (budowle kolejowe)

Dla laika jest to szeroki pakiet — egzamin wymaga zarówno „papieru”, jak i rozumienia logiki systemów SRK sterujących ruchem pociągów.

Jak przygotować się praktycznie?

Najskuteczniejsza metoda przygotowania to:

• testy repetytoryjne
• symulacje egzaminu
• segregatory ustaw i instrukcji
• programy do egzaminu ustnego

W praktyce rynek używa materiałów z serwisu uprawnienia-budowlane.com, który oferuje:

• aplikację do egzaminu pisemnego (Windows/Android/iOS)
• program do egzaminu ustnego
• segregatory z ujednoliconymi przepisami
• pakiety 2w1 i 3w1

Statystyki zdawalności przy systematycznej nauce:

• pisemny: ~70–80%
• ustny: ~85–90%
• całość za pierwszym podejściem: ~60–70%

Wymóg praktyki

Żeby podejść do egzaminu trzeba mieć:

• rok praktyki projektowej (dla uprawnień projektowych)
• dodatkowe 1–1,5 roku praktyki budowlanej (dla uprawnień wykonawczych)

Praktyka musi być potwierdzona przez osobę z uprawnieniami i czynnym członkostwem w izbie.

---

Jak wygląda droga do zawodu projektanta SRK – krok po kroku

Jak zostać projektantem sterowania ruchem kolejowym?

Zawód projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym to jedna z bardziej specjalistycznych ścieżek w branży kolejowej. Wymaga połączenia wiedzy inżynierskiej, znajomości przepisów i praktyki przy systemach SRK, które sterują ruchem pociągów na stacjach i liniach. Droga do tego zawodu jest długoterminowa: zaczyna się zwykle od szkoły średniej, potem studia inżynierskie, praktyka projektowa, a na końcu egzamin na uprawnienia budowlane. To proces wymagający cierpliwości, ale daje stabilny zawód o jasno określonej specjalności i rosnącym popycie na rynku.

Od szkoły średniej do uprawnień – sprawdzone ścieżki wejścia do zawodu

Do projektowania sterowania ruchem kolejowym można dojść kilkoma trasami. Różnią się tempem zdobywania uprawnień budowlanych, momentem wejścia do pracy oraz tym, czy wcześniej zarabiasz jako automatyk lub monter urządzeń SRK, czy od razu jako asystent projektanta.

Najczęściej spotykane są trzy scenariusze.

Ścieżka 1: Liceum → Studia II stopnia → Uprawnienia bez ograniczeń

(najszybsza droga do pełnych uprawnień)

Krok 1: Liceum ogólnokształcące (3 lata, 16–19 lat)
Najbardziej praktyczny jest profil matematyczno-fizyczny lub techniczny z rozszerzoną matematyką i fizyką. Informatyka i chemia mogą pomóc jako przedmioty dodatkowe. Cel jest prosty: przygotowanie pod studia techniczne.

Krok 2: Studia I stopnia – Transport lub Elektrotechnika (3,5 roku, 19–22,5 lat)
Najłatwiejszy start daje kierunek Transport ze specjalnością „Systemy sterowania ruchem kolejowym”, albo Elektrotechnika z modułami automatyki. Te kierunki wprowadzają w urządzenia stacyjne i liniowe, logikę SRK oraz zasady prowadzenia ruchu kolejowego.

Typowe uczelnie realizujące te kierunki:

• Politechnika Śląska
• Politechnika Warszawska
• Politechnika Krakowska
• Politechnika Gdańska

Krok 3: Studia II stopnia – ten sam kierunek (2 lata, 22,5–24,5 lat)
Studia magisterskie pozwalają wejść w zaawansowane zagadnienia:

• transmisji danych w systemach SRK,
• integracji telekomunikacji kolejowej,
• standaryzacji interfejsów,
• bezpieczeństwa i niezawodności systemów.

W tym momencie część studentów zaczyna praktykę projektową w biurach – często już jako asystent projektanta.

Krok 4: Praktyka projektowa (1 rok, 24,5–25,5 lat)
Praca z dokumentacją techniczną uczy, jak działa system sterowania ruchem kolejowym „od środka”. Asystent wspiera projektantów przy analizach, schematach i kompletacji dokumentacji projektowej. Rok takiej praktyki jest wymagany do egzaminu na uprawnienia.

Krok 5: Egzamin i uprawnienia bez ograniczeń (25,5 lat)
Po zdaniu egzaminu pisemnego i ustnego projektant może samodzielnie projektować systemy SRK na dowolnych stacjach i liniach kolejowych.

Czas łączny: ~9,5 roku od startu liceum do pełnych uprawnień
To najszybsza droga do najwyższego poziomu w tej specjalności.

---

Ścieżka 2: Technikum → Praca → Studia zaoczne → Uprawnienia

(ścieżka pracująca – dla osób chcących wcześniej zarabiać)

Krok 1: Technikum (4 lata, 16–20 lat)
Najkorzystniejsze technika:

• technik elektryk
• technik elektronik
• technik automatyk sterowania ruchem kolejowym (jeśli dostępny)
• technik teleinformatyk

Krok 2: Praca jako automatyk SRK (2–3 lata, 20–23 lata)
Po technikum można wejść do branży jako:

• automatyk sterowania ruchem kolejowym w PKP PLK
• monter urządzeń SRK u wykonawcy
• serwisant systemów SRK

Ta faza daje praktykę z realnymi urządzeniami, posterunkami ruchu i systemami zabezpieczeń. Zderzenie teorii z rzeczywistością pozwala lepiej rozumieć logikę SRK, przepisy i zagrożenia (np. ryzyko kolizji przy błędnej konfiguracji urządzeń).

Zalety tej fazy:

• wczesne zarobki
• doświadczenie terenowe
• kontakty w branży inżynieryjnej kolejowej
• możliwość równoczesnych studiów zaocznych
• gromadzenie praktyki do uprawnień budowlanych

Krok 3: Studia I stopnia – Transport lub Elektrotechnika (3,5 roku)
Studia zaoczne pozwalają łączyć pracę z nauką. To realne przy tej specjalności.

Krok 4: Przejście do biura projektowego jako asystent projektanta (około 26,5 lat)

Krok 5: Egzamin na uprawnienia w ograniczonym zakresie (około 27,5 lat)

Krok 6 (opcjonalny): Uzupełnienie do uprawnień bez ograniczeń (około 30 lat)
Wymaga studiów II stopnia lub studiów podyplomowych SRK.

Czas łączny: ~14 lat od technikum do pełnych uprawnień
Zaletą jest to, że kandydat cały czas pracuje i zdobywa doświadczenie.

---

Ścieżka 3: Liceum → Studia I stopnia → Uprawnienia ograniczone → Rozszerzenie

(kompromis szybkiego wejścia do zawodu)

Krok 1: Liceum + Studia I stopnia (6,5 roku)
Analogicznie jak w pierwszej ścieżce, lecz kończy się na tytule inżyniera.

Krok 2: Rok praktyki projektowej (22,5–23,5 lat)

Krok 3: Egzamin i uprawnienia ograniczone (23,5 lat)
Pozwalają projektować mniejsze stacje (do 50 rozjazdów), urządzenia przejazdowe i fragmenty układów liniowych.

Krok 4: Praca + Studia II stopnia (2–3 lata)

Krok 5: Rozszerzenie uprawnień do pełnych (27–28 lat)

Ta metoda pozwala wcześniej wejść w rolę projektanta SRK i zarabiać wyżej niż asystent.

---

Ile trwa zostanie projektantem SRK – porównanie czasowe

Ścieżka	Pierwsze uprawnienia	Pełne uprawnienia	Wiek przy pełnych (start 16 lat)
Liceum → Studia II → Pełne	9,5 lat	9,5 lat	25,5 lat
Technikum → Praca → Studia → Ograniczone → Pełne	10,5 lat	14 lat	30 lat
Liceum → Studia I → Ograniczone → Studia II → Pełne	7,5 lat	11–12 lat	27–28 lat

Wnioski z tabeli:

• najszybsze pełne uprawnienia → liceum + studia II stopnia (25,5 lat)
• najszybsze wejście do zawodu z uprawnieniami → liceum + studia I stopnia (7,5 roku)
• ścieżka techniczna daje pracę od 20 roku życia, ale wydłuża czas formalizacji uprawnień

Dla porównania – czas dojścia do uprawnień w innych specjalnościach budowlanych jest podobny (8–11 lat), co pokazuje, że projektowanie systemów SRK jest zawodem z tej samej kategorii odpowiedzialności technicznej.

---

Rola stanowiska asystent projektanta SRK

Asystent projektanta SRK to najważniejszy etap po studiach i strategiczny pomost między teorią a samodzielnym projektowaniem. To tutaj przyszły projektant systemów sterowania ruchem kolejowym uczy się praktyki: dokumentacji technicznej, schematów SRK, pracy z inwestorem i uzgodnień międzybranżowych.

Zakres obowiązków asystenta obejmuje m.in.:

1. Praca z dokumentacją techniczną

• rysunki CAD (AutoCAD, MicroStation)
• schematy elektryczne i logiczne
• plany rozmieszczenia urządzeń na stacji

2. Praca projektowa pod nadzorem

• udział w projektach koncepcyjnych, budowlanych i wykonawczych
• współpraca przy modelowaniu systemów SRK i analizie wymagań
• wsparcie w integracji urządzeń stacyjnych i liniowych

3. Kompletacja dokumentacji projektowej

• przedmiary robót
• weryfikacja zgodności z instrukcjami PKP PLK
• przygotowanie materiałów do uzgodnień

4. Spotkania i koordynacja

• narady międzybranżowe (telekomunikacja, zasilanie, automatyka)
• spotkania z inwestorem
• wyjazdy na teren budowy

5. Zdobywanie praktyki formalnej

• rok pracy jako asystent liczony jest do praktyki projektowej wymaganej na uprawnienia budowlane

Wymagania wobec asystenta:

• ukończone studia techniczne (minimum absolutorium)
• znajomość AutoCAD
• umiejętność pracy w Word, Excel, Outlook
• wyobraźnia przestrzenna i myślenie analityczne
• prawo jazdy kat. B (wyjazdy terenowe)

Dlaczego to stanowisko jest kluczowe?

Bo uczy:

• jak czytać system sterowania ruchem kolejowym jako całość
• jak steruje się ruchem pociągów na posterunku
• jak unikać błędów prowadzących do kolizji lub usterki systemów
• jak funkcjonuje współpraca między branżami (telekomunikacja, zasilanie, budowlanka)
• jak wygląda dokumentacja projektowa w praktyce

Zawód projektanta urządzeń SRK jest na tyle wyspecjalizowany, że wiedza książkowa nie wystarcza — trzeba zobaczyć ruch pociągów „od środka” i przejść proces od rysunku do uzgodnień.

Typowa ścieżka kariery asystenta:

Rok 1 → Asystent projektanta SRK
Rok 2 → Młodszy projektant SRK
Rok 3 → Uprawnienia budowlane (ograniczone lub pełne)
Rok 3–5 → Projektant SRK
Rok 5–8 → Starszy projektant SRK
Rok 8+ → Kierownik zespołu projektowego lub koordynator branżowy

To stabilna i przewidywalna ścieżka rozwoju, charakterystyczna dla zawodów wysokospecjalistycznych.

---

Ścieżka kariery i rozwój projektanta SRK

Kariera projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym nie jest sprintem, tylko dobrze zaplanowanym maratonem. Kompetencje rosną wraz z odpowiedzialnością, a przejście od kreślenia pierwszych schematów do prowadzenia wielobranżowych projektów kolejowych potrafi zająć dekadę. I to wcale nie jest wada. W branży sterowania ruchem kolejowym doświadczenie ma realną wartość – w postaci uprawnień budowlanych, wiedzy systemowej i umiejętności podejmowania decyzji, które wpływają na bezpieczeństwo ruchu pociągów.

Ścieżka awansu: od asystenta do kierownika projektów

W projektowaniu SRK obowiązuje jasny, powtarzalny model rozwoju. Każdy szczebel wnosi nowe kompetencje i większy wpływ na systemy SRK – od dokumentacji technicznej po finalne decyzje projektowe.

Poziom 1: Asystent projektanta SRK (0–2 lata)

Rola startowa. Asystent projektanta pracuje pod nadzorem doświadczonego projektanta, ucząc się logiki systemów sterowania ruchem kolejowym na żywym materiale projektowym. Na tym etapie dominuje praca w środowisku CAD (AutoCAD, MicroStation), kompletacja dokumentacji projektowej i udział w projektach modernizacji małych stacji lub przejazdów.

Zakres obowiązków w praktyce:

• przygotowanie rysunków i schematów SRK,
• tworzenie fragmentów dokumentacji technicznej,
• udział w naradach koordynacyjnych jako obserwator.

Zarobki: 5 000–7 000 zł brutto/miesiąc.
Cel: zdobycie praktyki projektowej potrzebnej do uprawnień.

Poziom 2: Młodszy projektant SRK (2–4 lata)

Tutaj zaczyna się prawdziwe projektowanie sterowania ruchem kolejowym. Młodszy projektant odpowiada za proste obiekty – małe stacje, przejazdy, posterunki odgałęźne. Bierze udział w uzgodnieniach z inwestorem i ma już realny wpływ na dokumentację projektową.

Typowe zadania:

• koncepcje i projekty budowlane,
• projekty dla lokalnych stacji (np. do ~20 rozjazdów),
• przejazdy kolejowo–drogowe kategorii A/B,
• schematy elektryczne i logiczne urządzeń sterowania.

Zarobki: 6 500–9 000 zł brutto/miesiąc.
Kamień milowy: egzamin na uprawnienia budowlane (ograniczone lub bez ograniczeń).

Poziom 3: Projektant SRK (4–7 lat)

Po uzyskaniu uprawnień budowlanych projektant działa już samodzielnie. Prowadzi uzgodnienia, steruje zakresem projektu, koordynuje asystentów i pełni nadzór autorski na budowie. Projekty robią się poważniejsze – średnie i duże stacje, blokady liniowe, systemy komputerowe SRK i wdrożenia ERTMS na liniach regionalnych.

Zarobki: 8 000–12 000 zł brutto/miesiąc.
Kompetencje kluczowe: samodzielność, znajomość instrukcji PKP PLK, umiejętność współpracy z zespołem wielobranżowym.

Poziom 4: Starszy projektant SRK (7–10 lat)

Na tym poziomie projektant bierze odpowiedzialność za najbardziej złożone zagadnienia w zakresie sterowania ruchem kolejowym: duże węzły (80–120 rozjazdów), linie dużych prędkości, centralizację sterowania, ERTMS/ETCS poziom 2/3. Często pełni rolę mentora i konsultanta technicznego dla młodszych projektantów.

Zarobki: 10 000–15 000 zł brutto/miesiąc.

Poziom 5: Kierownik zespołu projektantów SRK / Koordynator branżowy (10+ lat)

Tu w grę wchodzi zarządzanie: ludźmi, harmonogramami, budżetami i ryzykiem projektowym. Kierownik odpowiada za dokumentację projektową i reprezentuje biuro wobec inwestora oraz generalnego wykonawcy.

Zarobki: 12 000–18 000 zł brutto/miesiąc.

Poziom 6: Kierownik projektów technicznych / Dyrektor techniczny (15+ lat)

Szczyt ścieżki projektowej. Odpowiedzialność obejmuje portfel kontraktów, strategię techniczną, przygotowanie ofert i rozwój działalności w branży kolejowej.

Zarobki: 15 000–25 000+ zł brutto/miesiąc.

---

Na kogo może awansować projektant SRK?

Zawód projektanta SRK nie jest drogą jednokierunkową. Uprawnienia budowlane i doświadczenie systemowe otwierają boczne ścieżki kariery w realizacji, eksploatacji i doradztwie.

Najczęstsze kierunki rozwoju:

1. Kierownik robót SRK – przejście do wykonawstwa

Wymagane:

• uprawnienia budowlane do kierowania robotami,
• minimum 1,5 roku praktyki budowlanej,
• znajomość urządzeń stacyjnych i liniowych.

Zadania w terenie:

• nadzór nad pracami w zakresie urządzeń sterowania,
• koordynacja ekip i podwykonawców,
• testy i uruchomienia systemu sterowania ruchem kolejowym.

Zalety: wyższe zarobki (9 000–14 000 zł), praca dynamiczna, praktyczna weryfikacja projektów.

2. Inżynier budowy / Kierownik budowy – zarządzanie całym kontraktem

To już rolę menedżerskie, obejmujące nadzór nad torami, teletechniką, energetyką i SRK.
Zarobki: 12 000–20 000+ zł brutto.

3. Doradca techniczny / Konsultant SRK – ekspercka specjalizacja

Dla osób z 10+ letnim doświadczeniem i pełnymi uprawnieniami.
Zarobki: 150–300 zł netto/h (B2B).

---

Specjalizacje: jak projektant SRK zwiększa swoją wartość

Branża sterowania ruchem kolejowym jest szeroka. Można pozostać generalistą albo pójść w niszowe technologie, które wynagradzają specjalistów wyższymi stawkami i ciekawszymi projektami.

Najważniejsze specjalizacje:

Specjalizacja 1: Systemy komputerowe SRK

Obszar: sterowniki, logika bezpieczeństwa, cyfrowe interfejsy i transmisja w systemach kolejowych.
Typowe systemy: EBILOCK, MOR, Simis.
Atut: branża przechodzi z przekaźników na komputery – popyt rośnie.

Specjalizacja 2: ERTMS/ETCS

To europejski standard sterowania ruchem pociągów, wymagany na magistralach kolejowych.
Atut: Polska musi wdrożyć ERTMS na 2 000 km linii do 2030 r., więc pracy starczy dla wielu projektantów.

Specjalizacja 3: Telekomunikacja kolejowa (GSM-R)

Bez telekomunikacji nie ma sterowania. GSM-R obsługuje łączność między pociągiem a systemem SRK.
Atut: obowiązkowy element przy ERTMS, rosnące inwestycje.

Specjalizacja 4: BIM w kolei

BIM pozwala wykrywać kolizje międzybranżowe (np. kabli SRK vs. tor vs. energetyka) jeszcze na etapie projektu.
Atut: PKP PLK coraz częściej wymaga modeli BIM dla dużych kontraktów.

---

Jak zdobyć doświadczenie w SRK już na starcie?

W projektowaniu sterowania ruchem kolejowym nie da się wejść „z marszu”. To zawód inżynierski, w którym liczy się doświadczenie – zarówno projektowe, jak i praktyczne. Dobra wiadomość jest taka, że branża kolejowa jest otwarta na studentów, techników i świeżych absolwentów, a ścieżek wejścia jest kilka. Kluczowe jest zacząć wcześnie, najlepiej jeszcze podczas studiów, zanim pojawi się presja „co dalej?”.

Trzy najskuteczniejsze drogi zdobycia pierwszego doświadczenia w systemach SRK to: praktyki studenckie, praca jako automatyk SRK i udział w projektach modernizacji oraz cyfryzacji infrastruktury kolejowej. Każda z nich rozwija inne kompetencje i daje inny kontakt z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym i dokumentacją projektową.

Praktyki studenckie w biurach projektowych i u zarządców infrastruktury

Praktyki studenckie to absolutny klasyk. To bezpieczny, szybki i tani (dla pracodawcy) sposób na poznanie realiów pracy projektanta urządzeń SRK. Praktyki trwają zwykle od 1 do 3 miesięcy, są obowiązkowe na większości kierunków technicznych i kończą się zaświadczeniem o zaliczeniu – uczelnia wskazuje opiekuna akademickiego, firma – opiekuna praktyk.

Gdzie warto iść?

Trzy główne opcje:

1. Biura projektowe SRK

To środowisko, w którym można zobaczyć, jak wygląda projektowanie SRK od środka. Studenci trafiają do zespołów przygotowujących dokumentację projektową instalacji sterowania ruchem kolejowym, uczą się pracy na rysunkach CAD i poznają instrukcje PKP PLK.

Najbardziej znane firmy projektowe w branży SRK:

• Metroprojekt – biuro z 70-letnią tradycją, duże projekty
• IDOM – praca w zespołach międzynarodowych
• Technitel Rail – SRK + telekomunikacja kolejowa
• SABEL – projekty SRK i teletechniczne
• DP System – automatyka kolejowa i projektowanie
• Kombud Group – projekt + wykonawstwo w jednym

Na praktykach w biurze projektowym robisz m.in.:

• rysunki i schematy w AutoCAD / MicroStation,
• analizę przepisów i instrukcji SRK,
• kompletną dokumentację techniczną,
• uczestnictwo w naradach projektowych.

To doskonały start dla przyszłego asystenta projektanta SRK.

2. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Zarządca infrastruktury daje unikalny wgląd w eksploatację i utrzymanie systemu sterowania ruchem kolejowym. Studenci mają okazję zobaczyć, jak działają urządzenia stacyjne i liniowe już po oddaniu do ruchu, a nie tylko w fazie projektu.

Praktyki mogą odbywać się w:

• Działach Utrzymania Urządzeń SRK,
• Zakładach Linii Kolejowych,
• Biurach Inwestycji i Projektów.

To pomaga zrozumieć perspektywę inwestora i eksploatatora – coś, czego brakuje projektantom bez kontaktu z terenem.

3. Firmy wykonawcze i uruchomieniowe

To środowisko dla osób, które chcą „dotknąć SRK” w praktyce:

• montaż urządzeń,
• testy i uruchomienia,
• odbiory techniczne,
• instalacje systemów komputerowych SRK.

Najwięksi gracze w Polsce:
Alstom, Siemens Mobility, Thales, Kombud, DP System.

Dlaczego praktyki to tak mocny start?

Korzyści są konkretne:

• poznajesz realny rynek, a nie tylko teorię,
• budujesz kontakty, które przydadzą się przy poszukiwaniu pracy,
• biura projektowe chętnie zatrudniają byłych praktykantów,
• część praktyki może zaliczyć się do uprawnień budowlanych (PLK),
• możesz zostać asystentem projektanta SRK tuż po studiach.

Dla wielu osób to właśnie praktyki przesądzają o wejściu do projektowania sterowania ruchem kolejowym.

---

Praca jako automatyk sterowania ruchem kolejowym → wejście do projektowania

Druga ścieżka jest bardziej „terenowa”. Automatyk SRK zajmuje się eksploatacją i utrzymaniem systemów sterowania ruchem pociągów. To świetny start dla techników i inżynierów o specjalności elektrycznej, automatycznej lub teletechnicznej.

Automatyk SRK robi w praktyce:

• konserwuje i naprawia urządzenia SRK,
• diagnozuje uszkodzenia i kolizje sygnałowe,
• uczestniczy w uruchomieniach nowych systemów,
• analizuje schematy elektryczne i logiczne,
• pracuje na stacjach, szlakach i posterunkach.

To, co dla studenta wygląda jak abstrakcyjny schemat torowy, automatyk widzi na żywo jako konkretne urządzenia stacyjne i liniowe – napędy zwrotnic, sygnalizatory, obwody torowe, systemy komputerowe SRK czy interfejsy telekomunikacyjne.

Atuty tej ścieżki:

1. biedzie praktyka – projektant systemów SRK z doświadczeniem automatyka wie, jak system zachowuje się na linii,
2. łatwiejsze studia SRK – teoria klei się lepiej, gdy znasz fizyczne urządzenia,
3. zastąpienie deficytu kompetencyjnego – w branży projektowej brakuje ludzi z terenu,
4. praktyka budowlana do uprawnień – może liczyć się do uprawnień budowlanych w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie SRK.

Z automatyka na projektanta wchodzi się zwykle przez stanowisko asystenta projektanta, które otwiera drogę do uprawnień i samodzielnego projektowania.

---

Udział w modernizacji linii i cyfryzacji SRK

Największym zagęszczeniem pracy i doświadczenia w branży SRK są dziś projekty modernizacji i cyfryzacji linii kolejowych realizowane przez PKP PLK. To projekty warte dziesiątki miliardów złotych do 2030 roku.

Dwa kierunki inwestycyjne robią tu różnicę:

1. Digitalizacja systemów SRK

Obejmuje m.in.:

• wymianę systemów przekaźnikowych na komputerowe,
• budowę zdalnego sterowania ruchem,
• centralizację zarządzania liniami,
• wdrożenia ERTMS/ETCS,
• standaryzację interfejsów,
• integrację z telekomunikacją kolejową (GSM-R).

To przyszłość – projektanci SRK z kompetencjami w systemach komputerowych są już dziś najbardziej poszukiwani.

2. Modernizacja linii kolejowych

To realne place budowy, gdzie pracują:

• biura projektowe,
• firmy wykonawcze,
• automatycy i monterzy urządzeń,
• inżynierowie budowy,
• koordynatorzy i projektanci systemów.

Praca przy modernizacjach daje ekspozycję na cały cykl życia projektu: od koncepcji, przez dokumentację techniczną, uzgodnienia, aż po uruchomienia i testy kompatybilności systemów.

Podsumowanie – złota trójka praktyk SRK

Najbardziej efektywne kombinacje na start wyglądają tak:

Ścieżka	Dla kogo?	Co daje?
Praktyki studenckie	studenci techniczni	wejście do projektowania SRK
Automatyk SRK	technikum + studia	praktyczna znajomość urządzeń
Modernizacja i cyfryzacja	juniorzy + asystenci	nowe technologie + duże projekty

I najważniejsza zasada:
Im wcześniej wejdziesz w SRK, tym szybciej osiągniesz poziom projektanta SRK z uprawnieniami.
Branża premiuje head start, bo liczy się czas, praktyka i doświadczenie systemowe.

---

Rynek pracy, zarobki i perspektywy dla projektanta urządzeń SRK

Rynek pracy dla projektanta SRK – czy jest zapotrzebowanie?

Rynek pracy dla projektantów urządzeń sterowania ruchem kolejowym jest dziś jednym z najbardziej rozgrzanych segmentów inżynierii infrastrukturalnej. To połączenie dużych inwestycji publicznych, wdrażania nowych technologii (ERTMS, GSM-R, systemy komputerowe SRK) oraz cyfryzacji transportu kolejowego. Popyt na specjalistów przewyższa podaż i wiele wskazuje na to, że trend utrzyma się co najmniej do 2030 roku.

Modernizacja linii, metro, ERTMS i duże inwestycje publiczne

Branża kolejowa przeżywa okres rekordowych nakładów inwestycyjnych. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., czyli zarządca infrastruktury kolejowej, ogłosiły największe w historii plany przetargowe. Dla projektantów SRK oznacza to ogromną liczbę zleceń – każda modernizacja linii wymaga projektowania urządzeń sterowania ruchem. W praktyce SRK to około 10-15% wartości projektu kolejowego.

Rekordowe inwestycje PKP PLK na lata 2025-2026:

Rok	Kluczowe liczby
2025	ogłoszone przetargi: 27 mld zł (plan pierwotny: 16 mld zł), podpisane umowy: 17 mld zł, plan przetargowy na 2026: 9,5 mld zł
2026	planowane podpisanie umów: 30 mld zł
Łącznie w realizacji	>50 mld zł – rekord w historii PLK

Przy założeniu udziału SRK na poziomie 10-15% oznacza to:

• 5-7,5 mld zł wartości projektów SRK,
• setki wakatów dla projektantów w biurach projektowych,
• setki stanowisk dla kierowników robót SRK u wykonawców.

Do tego dochodzą projekty finansowane z Krajowego Planem Odbudowy (KPO). Samo PKP PLK otrzymało 11,5 mld zł dotacji, a prace muszą zakończyć się do 2026 r.. Wśród projektów wymagających dokumentacji projektowej SRK znajdują się m.in.:

• digitalizacja infrastruktury (wnioski: 86,7 mln zł + 132,2 mln zł),
• modernizacja stacji: Warszawa Wileńska, Marki, Świdnica Miasto, Zawidów,
• zabudowa zdalnego sterowania na liniach 355 i 281.

Jeszcze mocniej rynek „rozkręca” wdrażanie ERTMS/ETCS – europejskiego standardu sterowania ruchem pociągów. Polska musi zastosować system na ok. 2 000 km linii do 2030 roku, co oznacza:

• miliardy euro inwestycji w systemy SRK,
• zapotrzebowanie na tysiące specjalistów ERTMS,
• wysokie wynagrodzenia dla projektantów z certyfikatami (do 12 000-18 000 zł brutto),
• automatycy ERTMS z płacami do 14 500 zł brutto.

Równolegle kończony jest system GSM-R (łączność kolejowa), który będzie zainstalowany na 13,8 tys. km torów. Bez GSM-R nie da się sterować ruchem przy ERTMS poziom 2/3, dlatego rośnie popyt na projektantów telekomunikacji kolejowej.

Swoje robi także metro. Warszawa planuje rozbudowę III linii, a Kraków, Wrocław i Łódź analizują systemy kolei miejskiej lub metra. Metro oznacza pracę na najbardziej zaawansowanych systemach sterowania – poziom automatyzacji GoA 3/4 (pociągi bez maszynistów).

I wreszcie linie lokalne – w latach 2025-2026 przewidziano zwiększenie prędkości na 1 700 km torów, a każda modernizacja wymaga przebudowy:

• urządzeń stacyjnych SRK,
• blokad liniowych,
• przejazdów kolejowo-drogowych,
• systemów zdalnego sterowania.

---

Gdzie szukać pracy?

Popyt jest rozłożony na cztery segmenty:

1. Biura projektowe SRK

To podstawowy pracodawca dla projektantów systemów sterowania ruchem kolejowym.

Najsilniejsi gracze na rynku:

Firma	Specjalizacja	Dlaczego warto
Metroprojekt	70 lat doświadczeń SRK	prestiż i stabilność
IDOM	projekty międzynarodowe, ERTMS	kontakt z zespołami zagranicznymi
Technitel Rail	SRK + telekomunikacja	szeroka współpraca międzybranżowa
SABEL	SRK, teletechnika	duża samodzielność projektowa
Kombud Group	projekt + wykonawstwo	możliwość pracy „full cycle”
DP System	automatyka kolejowa	systemy komputerowe SRK

Biura projektują dokumentację techniczną dla PLK, metra i samorządów. Praca jest typowo projektowa, z mentoringiem i wsparciem w zdobywaniu uprawnień budowlanych.

2. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Największy pracodawca w branży kolejowej.

Stanowiska dla specjalistów SRK:

• inżynier ds. urządzeń SRK (utrzymanie),
• specjalista ds. inwestycji (modernizacje),
• koordynator projektów,
• inspektor nadzoru inwestorskiego.

Zaletą jest stabilność, bogate zaplecze benefitów oraz możliwość uzyskania praktyki budowlanej do uprawnień.

3. Wykonawcy robót SRK

Tutaj prym wiodą globalne koncerny:

• Alstom,
• Siemens Mobility,
• Thales,
• Kombud,
• DP System.

To środowisko intensywne i dobrze płatne. Można przejść z roli projektanta do roli kierownika robót SRK, automatyka, albo inżyniera budowy. Praca daje bezpośredni kontakt z urządzeniami stacyjnymi i liniowymi oraz systemem sterowania ruchem pociągów.

4. Metro i transport miejski

Dla projektantów systemów SRK to ciekawe i zaawansowane technologicznie środowisko, oparte o automatyzację i integrację telekomunikacji kolejowej.

---

Deficyty kadrowe i starzenie się kadry

Cały sektor inżynieryjny cierpi na niedobór pracowników. W budownictwie brakuje 250 000-400 000 osób, a deficyt jest dziś trzykrotnie większy niż 10 lat temu. Kolej w szczególności dotyka starzenie się kadry – w PKP PLK 45% pracowników ma 50+ lat.

Największe luki dotyczą stanowisk:

• kierownik robót SRK,
• kierownik budowy,
• inżynier kontraktu,
• projektant SRK z uprawnieniami.

Brakuje też specjalistów ERTMS oraz projektantów telekomunikacji. Uczelnie nie nadążają z kształceniem, a młodzi inżynierowie wybierają IT, finanse lub energetykę.

Trwa również emigracja – specjaliści SRK pracują na projektach w Niemczech, Austrii czy Szwajcarii, gdzie stawki są 2-3 razy wyższe.

Co to oznacza dla młodych projektantów SRK?

Paradoksalnie – kryzys kadrowy jest szansą. Otwiera drogę do szybkiego rozwoju i lepszych zarobków:

Najważniejsze korzyści dla młodych:

• bardzo wysoki popyt na rynku pracy,
• szybka ścieżka awansu (5-7 lat do seniora),
• stabilność zatrudnienia,
• możliwość wyboru pracodawcy,
• rosnące wynagrodzenia,
• dostęp do dużych projektów infrastrukturalnych,
• praca przy technologiach przyszłości (ERTMS, cyfryzacja SRK).

Prognoza 2030: deficyt kadrowy będzie się pogłębiał, a wartość inwestycji kolejowych utrzyma się na wysokim poziomie. Branża SRK jest dziś jednym z najpewniejszych kierunków kariery w inżynierii infrastrukturalnej w Polsce.

---

Zarobki projektanta SRK i formy zatrudnienia

Rynek wynagrodzeń projektantów urządzeń sterowania ruchem kolejowym należy do jednych z ciekawszych w szeroko rozumianej branży inżynieryjnej kolejowej. Widać tu wyższą medianę płac niż w wielu innych specjalnościach projektowych, dużą premię za uprawnienia budowlane, jeszcze większą za specjalizację w systemach ERTMS, oraz dodatkowy bonus za języki i doświadczenie w projektach międzynarodowych. Do tego dochodzi rosnąca presja płacowa wynikająca z deficytu kadrowego i rekordowych inwestycji w modernizację linii i cyfryzację urządzeń SRK.

Dla porządku — w branży mówi się o poziomach: asystent → junior → mid → senior → kierownik, a każdy poziom wiąże się z innym zakresem odpowiedzialności i samodzielności przy projektowaniu sterowania ruchem kolejowym.

Wynagrodzenia na stanowiskach SRK (2026)

Aktualne poziomy płac pokazują wyraźną korelację między doświadczeniem, uprawnieniami budowlanymi oraz specjalizacjami w systemach SRK (np. ERTMS).

Tabela wynagrodzeń projektantów SRK w 2026 roku

Stanowisko	Doświadczenie	Uprawnienia	Zarobki brutto (UoP)	Zarobki netto (UoP)	Równoważne B2B netto
Asystent projektanta SRK	0–2 lata	brak	5 000–7 000 zł	3 600–5 100 zł	6 100–8 500 zł
Młodszy projektant (Junior)	2–4 lata	w trakcie zdobywania	6 500–9 000 zł	4 700–6 500 zł	7 900–10 900 zł
Projektant SRK (Mid)	4–7 lat	ograniczone/pełne	8 000–12 000 zł	5 800–8 700 zł	9 700–14 600 zł
Starszy projektant (Senior)	7–10 lat	bez ograniczeń	10 000–15 000 zł	7 200–10 800 zł	12 200–18 200 zł
Specjalista ERTMS/ETCS	5+ lat	certyfikaty ERTMS	12 000–18 000 zł	8 700–13 000 zł	14 600–21 900 zł
Kierownik zespołu projektantów	10+ lat	bez ograniczeń	12 000–18 000 zł	8 700–13 000 zł	14 600–21 900 zł
Kierownik projektów / Dyrektor techniczny	15+ lat	bez ograniczeń	15 000–25 000+ zł	10 800–18 000+ zł	18 200–30 400+ zł

Uwaga: przeliczenia netto wykonano przy założeniu UoP (skala 12%) oraz B2B (ryczałt 12% + 50% KUP) – zgodnie z danymi wejściowymi.

Wniosek: projektant systemów sterowania ruchem kolejowym mieści się w górnym segmencie płac projektowych w budownictwie, a po zdobyciu uprawnień bez ograniczeń lub kompetencji ERTMS – wyraźnie powyżej mediany.

Porównanie z innymi specjalnościami

Specjalność	Mediana brutto	Zakres P25–P75
Projektant SRK (mid)	10 000 zł	8 000–12 000 zł
Projektant konstrukcji	9 700 zł	8 370–11 780 zł
Projektant infrastruktury	12 000 zł	6 000–14 000 zł
Projektant instalacji przemysłowych	10 000 zł	8 500–12 000 zł

Widać, że projektowanie SRK mieści się w górnej połowie rozkładu płac branży projektowej, szczególnie w rejonie mid/senior, gdzie liczą się uprawnienia i samodzielność projektowa.

---

Formy zatrudnienia — UoP vs B2B

W branży kolejowej, zwłaszcza w biurach projektowych i firmach wykonawczych, funkcjonują dwa podstawowe modele:

• Umowa o pracę (UoP) — najczęściej wybierana przez początkujących i osoby preferujące stabilność
• Kontrakt B2B — preferowany przez specjalistów z uprawnieniami i seniorów, którzy chcą maksymalizować wynagrodzenie

Umowa o pracę: stabilność i bezpieczeństwo

Przykładowe rozbicie kosztowe (10 000 zł brutto):

• koszt pracodawcy: 11 738 zł
• netto pracownika: 7 206 zł

Zalety UoP:

• stabilność finansowa
• pełne ubezpieczenia i świadczenia
• 20–26 dni urlopu
• zwolnienia chorobowe
• odprawy i benefity (ZFŚS, 13/14 pensja, karty sportowe, szkolenia)
• preferowana przez PKP PLK i metro

Wady UoP:

• mniejsze wynagrodzenie netto (30–40% niższe niż B2B)
• mniejsza elastyczność (czas pracy, projekty)
• brak możliwości odliczania kosztów (sprzęt, szkolenia, certyfikaty ERTMS itd.)

B2B: elastyczność i wyższe płace

Przy dochodzie równym kosztowi pracodawcy z UoP (11 738 zł):

• netto (ryczałt 12% + 50% KUP): 10 506 zł
• przewaga nad UoP: +3 300 zł/miesiąc (+46%)

Zalety B2B:

• wyższe zarobki (typowo +30–50%)
• możliwość odliczania kosztów (laptop, auto, szkolenia, certyfikaty)
• elastyczna współpraca i możliwość pracy dla wielu klientów
• atrakcyjna stawka godzinowa przy projektach liniowych i ERTMS

Wady B2B:

• brak urlopu płatnego
• przerwa w pracy = brak dochodu
• samodzielne pozyskiwanie klientów
• odpowiedzialność biznesowa (OC projektanta)
• księgowość (300–500 zł/mies.)

Model hybrydowy: UoP + B2B

Coraz częstszy przy seniorach:

• UoP = stabilność
• B2B = projekty poboczne / ERTMS / telekomunikacja kolejowa

Typowe 2026:
10 000 zł brutto UoP + 5 000 zł B2B = 12 206 zł netto/miesiąc

---

Co wpływa na płace projektantów SRK?

1. Uprawnienia budowlane

To najważniejszy czynnik wynagrodzeń w projektowaniu sterowania ruchem kolejowym.

Uprawnienia	Wpływ na płace
brak	poziom bazowy
ograniczone	+20–30%
bez ograniczeń	+40–60%

Dlaczego tak mocno?

• tylko uprawniony projektant podpisuje dokumentację projektową
• firma może naliczyć za niego wyższą stawkę projektową
• odpowiada prawnie za bezpieczeństwo systemu sterowania ruchem pociągów

2. Specjalizacja ERTMS/ETCS

ERTMS to najbardziej premiowana specjalność w systemach SRK.

Stawki:

• 12 000–18 000 zł brutto (etat)
• 150–300 zł/h (B2B konsulting)
• +30–50% premii względem standardowych projektantów SRK

Dlaczego?

• obowiązkowe wdrożenie ERTMS do 2030 roku
• rzadkie certyfikaty
• projekty międzynarodowe (Szwecja, Czechy, Austria)
• duża złożoność techniczna

3. Języki obce

Wpływ:

Poziom	Premia
brak	bazowy
B2	+10–15%
C1	+20–30%
dodatkowy (ES/DE)	+5–10%

Języki = dostęp do dokumentacji normatywnej (ERTMS/TSI) i projektów zagranicznych.

4. Skala i typ projektów

Im większy projekt, tym większe pieniądze — logiczne z punktu widzenia odpowiedzialności i ryzyka.

Projekt	Budżet	Zarobki
lokalny przejazd/stacja	1–5 mln zł	8–10 tys.
modernizacja regionalna	10–50 mln zł	10–13 tys.
modernizacja magistralna	100+ mln zł	12–18 tys.
projekty międzynarodowe / ERTMS	500+ mln zł	15–25 tys.

5. Lokalizacja

Warszawa vs reszta PL: +20–30%
Ale koszt życia zjada część przewagi.

6. Doświadczenie i staż

Po uzyskaniu uprawnień — skokowy wzrost.
Po wejściu w ERTMS — drugi skok.

7. Wielkość firmy

Wyższe płace w:

• dużych biurach projektowych
• korporacjach (Alstom, Siemens, Thales)
• firmach ERTMS

Mniejsze biura = niższe płace, większa samodzielność.

---

Czy warto zostać projektantem SRK i czy to przyszłościowy zawód?

Zawód projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym (SRK) nie jest ani modnym „buzzwordem”, ani niszową ciekawostką z przeszłości. To profesja stojąca na przecięciu infrastruktury, bezpieczeństwa, automatyki i technologii cyfrowych. A tam, gdzie jest dużo technologii i dużo odpowiedzialności — zwykle są też dobre zarobki, stabilność i długie perspektywy zawodowe.

Automatyzacja SRK a przyszłość zawodu

Pojawia się naturalne pytanie: skoro sterowanie ruchem kolejowym i systemy SRK coraz mocniej przechodzą w świat cyfrowy, BIM-owy i automatyzowany — to czy za 10–20 lat projektanci SRK będą jeszcze potrzebni?

Krótkie podsumowanie: tak, ale na innych zasadach.

Co może zautomatyzować AI i narzędzia inżynierskie?

1. Rutynę projektową (niski poziom ryzyka dla zawodu)
Automatyzacja dotknie najprostszych zadań:

• generowanie fragmentów dokumentacji technicznej,
• sprawdzanie zgodności z normami PKP PLK,
• detekcja kolizji międzybranżowych w modelach,
• uzupełnianie raportów i przedmiarów.

Przykład: narzędzie BIM może wykryć, że sygnalizator koliduje z peronem lub że kabel biegnie w pasie kolizyjnym z teletechniką. To pomaga, ale nie podejmuje decyzji projektowych.

2. Raportowanie i obróbkę danych (niski poziom ryzyka)
Systemy mogą same generować:

• protokoły nadzoru autorskiego,
• zestawienia materiałowe,
• aktualizacje powykonawcze.

To przyspieszy pracę asystentów projektantów, ale nie wyeliminuje roli człowieka.

3. Analizy i symulacje (niski poziom ryzyka)
Symulacje przepustowości, obciążenia i bezpieczeństwa są “maszynowalne”, ale nadal wymagają interpretacji.

Szacunki z branż inżynieryjnych wskazują, że do 2030 r. automatyzacja może przejąć maksymalnie ok. 30% czynności, jednak głównie rutynowych — bez wpływu na bezpieczeństwo.

Co zostaje przy człowieku?

Tu leżą fundamenty zawodu projektanta systemów sterowania ruchem kolejowym:

1. Kreatywność i niestandardowe konfiguracje systemów
Każda stacja, posterunek czy linia ma inne uwarunkowania techniczne, prawne i eksploatacyjne.
Nie da się tych decyzji w pełni „wyklikać”.

2. Bezpieczeństwo i odpowiedzialność prawna
Projektant z uprawnieniami budowlanymi podpisuje dokumentację projektową i bierze odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu pociągów. AI nie przyjmie na siebie odpowiedzialności karnej ani cywilnej.

3. Koordynacja międzybranżowa
SRK to zawsze współpraca z torowcami, energetyką, telekomunikacją kolejową, drogowcami i inwestorem. Tu potrzeba komunikacji, nie algorytmów.

4. Interpretacja norm i sytuacji konfliktowych
Normy PKP PLK i przepisy eksploatacyjne rzadko są zero-jedynkowe — wymagają doświadczenia.

5. Mentoring i wiedza ukryta
Duża część wiedzy w SRK to „tacit knowledge” — uczona przy projektach, a nie z podręcznika.

Wniosek: automatyzacja nie zabije zawodu — zmieni go z rysownika CAD w architekta systemów SRK.

Czy to zawód przyszłości? 5 argumentów „za”

1. Inwestycje do 2030+
Do 2026 r. PKP PLK mają rekordowy portfel inwestycji na poziomie 50 mld zł, do tego:

• wdrożenie ERTMS,
• cyfryzacja,
• modernizacja linii lokalnych,
• rozwój metro i transportu miejskiego.

Perspektywa: projekty potrwały będą co najmniej do 2040 r.

2. Dramatyczny deficyt kadrowy
Branża budowlana ma brak 250–400 tys. specjalistów, a w kolejach:

• 45% pracowników PKP PLK ma 50+ lat, czyli idzie fala odejść pokoleniowych.

To gwarantuje popyt + szybkie awanse.

3. Wysokie stawki
Dla porównania:

• projektant SRK (mid): 8 000 – 12 000 zł brutto
• specjalista ERTMS: 12 000 – 18 000 zł brutto

Rynek premiuje kompetencje rzadkie i odpowiedzialne.

4. Mobilność europejska
Standardy SRK są standaryzowane (TSI, ERTMS).
Dzięki temu projektant SRK może wejść na rynek:

• niemiecki,
• austriacki,
• szwajcarski.

Tam stawki są 2–3x wyższe niż w Polsce, co daje opcję „plan B”.

5. Odporność na automatyzację
W odróżnieniu od zawodów rutynowych, projektowanie sterowania ruchem kolejowym jest:

• inżynierskie,
• odpowiedzialne,
• regulowane prawnie,
• oparte o bezpieczeństwo.

Te cechy bronią zawodu przed AI lepiej niż w typowych branżach CAD.

Plusy i minusy zawodu projektanta SRK

Żeby być uczciwym — to nie tylko dobre pensje i nowoczesna technologia.

PLUSEM jest:

• wysokie stawki (na polskie realia),
• stabilność zatrudnienia,
• prestiż infrastrukturalny,
• jasna ścieżka kariery (asystent → projektant → senior → kierownik),
• różnorodność projektów (od przejazdu po magistralę ERTMS),
• praca zespołowa w multidyscyplinarnych projektach,
• możliwość działań międzynarodowych,
• silna specjalizacja techniczna (SRK, telekomunikacja, automatyka, BIM).

MINUSEM jest:

• odpowiedzialność prawna i cywilna,
• stres terminowy (KPO, fundusze UE, rynek publiczny),
• presja bezpieczeństwa (błąd = realne ryzyko dla ruchu pociągów),
• długi czas do pełnych uprawnień budowlanych (7–10 lat),
• konieczność ciągłego uczenia się norm, technologii i przepisów.

Dla kogo to jest zawód?

Idealny profil:

• analityczny,
• dokładny,
• techniczny,
• cierpliwy,
• odporny na odpowiedzialność.

Nie jest to dobry wybór dla kogoś, kto:

• szuka szybkiego efektu,
• unika stresu i decyzji,
• nie lubi nauki technicznej,
• nie akceptuje wieloletniej ścieżki do uprawnień.

Werdykt końcowy

Jeśli szukasz zawodu:

• dobrze płatnego,
• odpornego na kryzysy i automatyzację,
• z realną przewagą kompetencyjną,
• z opcją pracy za granicą,
• z inwestycyjną perspektywą 15–20 lat,

to projektant SRK jest świetnym wyborem.

Jeżeli natomiast zależy Ci na zawodzie lekkim, krótkiej ścieżce edukacyjnej i braku odpowiedzialności prawnej — to nie ta droga.

---

Jak działa system SRK – tło techniczne w prostym języku

Kolej to złożony ekosystem, w którym systemy sterowania ruchem kolejowym (SRK) koordynują każdy przejazd – od wjazdu na stację, przez mijanie przejazdów drogowych, aż po jazdę po długich odcinkach między posterunkami. Jeśli SRK działa poprawnie, pasażer widzi tylko sprawny transport kolejowy; jeśli nie działa – ruch pociągów natychmiast się zatrzymuje.

Żeby dobrze zrozumieć rolę projektanta SRK i projektowanie sterowania ruchem kolejowym, warto rozłożyć system na elementy i zobaczyć, z czego jest zbudowany.

Elementy systemu sterowania ruchem kolejowym

Instrukcja Ie-4 (WTB-E10) wyróżnia trzy podstawowe grupy urządzeń SRK:

• urządzenia stacyjne
• urządzenia liniowe
• urządzenia przejazdowe

Każda z tych grup obsługuje inny fragment ruchu kolejowego, ale dopiero razem tworzą spójny system sterowania ruchem kolejowym.

1. Urządzenia stacyjne – sterowanie ruchem na posterunku

Urządzenia stacyjne to systemy odpowiedzialne za prowadzenie pociągów w obrębie pojedynczego posterunku ruchu, czyli zwykle stacji. To tam zapadają decyzje o kierunku przejazdu, torach postojowych, przebiegach manewrowych i rozrządowych.

Co robią urządzenia stacyjne:

• przestawiają zwrotnice (rozjazdy)
• ustawiają sygnały na semaforach i sygnalizatorach
• pilnują uzależnień między elementami (np. sygnał nie pozwoli na wyjazd, jeśli rozjazd nie jest ustawiony)
• zabezpieczają przed kolizją na terenie stacji
• obsługują manewry (np. przetaczanie wagonów towarowych)

Typowe elementy stacyjnych urządzeń sterowania ruchem kolejowym:

• semafory i sygnalizatory kolejowe
• napędy zwrotnicowe
• obwody torowe i liczniki osi (kontrola zajętości toru)
• centralka nastawcza lub komputer sterowania
• pulpit dyżurnego ruchu (dziś często ekran dotykowy)

Dla laika można to porównać do skrzyżowania ze światłami, tylko że „skrzyżowanie” ma kilkanaście torów, rozjazdy, a sygnalizacja musi przewidzieć ruch o wiele minut do przodu. I każdy błąd oznacza realne ryzyko kolizji, dlatego logika stacyjna musi być bezpieczna z definicji (fail-safe).

Przykłady systemów stacyjnych stosowanych w Polsce:

• MOR-3 – komputerowy system SRK
• EBILOCK 850 – pierwszy mikroprocesorowy system w Polsce (Ożarów Mazowiecki, 1994)
• klasyczne systemy przekaźnikowe ESTWDk / ESTWDy

Dla projektanta systemów SRK oznacza to konieczność opisania logiki, zależności, połączeń elektrycznych oraz całej dokumentacji projektowej – od koncepcji do schematów.

2. Urządzenia liniowe – bezpieczeństwo między stacjami

Druga grupa to urządzenia liniowe pracujące na szlakach kolejowych między stacjami. Ich zadaniem jest zapewnienie, że na jednym odcinku linii nie pojawią się dwa pociągi jednocześnie.

Główne zasady działania są proste:

• szlak jest dzielony na odstępy
• każdy odstęp może zajmować tylko jeden pociąg
• system automatycznie blokuje wjazd kolejnego składu

Rodzaje blokad liniowych:

• blokada samoczynna (wieloodstępowa) – pozwala jechać kilku pociągom w odstępach
• blokada półsamoczynna (jednoodstępowa) – na szlaku może być tylko jeden pociąg

To rozwiązanie podnosi przepustowość linii – bez niego między Warszawą a Katowicami mogłaby jechać naraz może jedna lub dwie jednostki, zamiast wielu składów w bezpiecznych odległościach.

Przykład praktyczny z branży: system RASP-4F

To urządzenie Samoczynnej Sygnalizacji Przejazdowej, które zabezpiecza przejazdy kategorii A, B i C. W jego skład wchodzą m.in.:

• kontener główny RASP-KG
• szafy aparatowe RASP-SA1 / SA2
• urządzenie zdalnej kontroli RASP-UZK

Tego typu urządzenia montuje automatyk SRK lub monter urządzeń SRK, natomiast projektant SRK musi uwzględnić je w projekcie szlaku, kolizjach międzybranżowych i dokumentacji technicznej.

3. Urządzenia przejazdowe – kolej spotyka drogę

Przejazdy kolejowo-drogowe to miejsca, gdzie system SRK styka się z ruchem samochodowym i pieszym. Dla transportu kolejowego są to punkty podwyższonego ryzyka.

Kategorie przejazdów:

• A – pełne zabezpieczenie (rogatki automatyczne)
• B – sygnalizacja świetlna
• C – tylko oznakowanie drogowe

To tam SRK musi sterować ruchem nie tylko kolejowym, ale także drogowym.

4. Urządzenia kontroli prowadzenia pociągu

To rozwiązania nadzorujące maszynistę. Mogą:

• przekazywać informacje punktowo (SHP)
• odcinkowo
• lub ciągle (ETCS)

System ETCS to krok w stronę automatyzacji i cyfrowego sterowania ruchem pociągów bez tradycyjnych semaforów.

5. Urządzenia zdalnego sterowania – centra dyspozytorskie

Współczesna kolej nie jest sterowana wyłącznie lokalnie. Powstają centra dyspozytorskie, które kierują ruchem na dużych obszarach.

Systemy mają warstwową architekturę:

• warstwa sterowania – stacje, szlaki, przejazdy
• warstwa kierowania – obszarowe centra zarządzania ruchem

Dzięki temu dyspozytor widzi sytuację na ekranie w czasie rzeczywistym i może sterować setkami pociągów jak lotniskową wieżą kontroli ruchu.

System transmisji danych w SRK – rola telekomunikacji kolejowej

Kiedyś systemy SRK były elektromechaniczne i przekaźnikowe. Dziś to systemy komputerowe, w których ogromne znaczenie ma transmisja danych.

Najbardziej zaawansowanym standardem w Europie jest ETCS, który komunikuje się z pociągiem m.in. przez:

• balisy (punktowo)
• euroloopy (ciągle)
• RBC – radiowe centra sterowania
• GSM-R – sieć komórkową dla kolei

GSM-R to odpowiednik GSM dla branży kolejowej, z tą różnicą, że oprócz rozmów głosowych zapewnia:

• transmisję zezwoleń na jazdę
• dane o sytuacji ruchowej
• komunikację z systemem ETCS

Sieć GSM-R składa się z:

• BSS (stacje bazowe)
• NSS (podsiec przełączająca)
• GPRS (transmisja pakietowa)
• GGSN (brama do sieci zewnętrznych)

Do tego dochodzi szereg interfejsów (Gb, Gs, Gr, Gn, Gi, Gp), które pozwalają spiąć cały system w jedną telekomunikacyjną całość.

Standaryzacja interfejsów – dlaczego to rewolucja

PKP PLK prowadzi projekt standaryzacji interfejsów cyfrowych SRK, który ma kilka celów:

• integracja systemów różnych producentów
• łatwiejsza modernizacja bez „wyrywania” całego systemu
• przygotowanie do ETCS i Regionalnych Centrów Sterowania
• niższe koszty eksploatacji

Dla projektanta systemów sterowania ruchem kolejowym to ważne, bo oznacza większą interoperacyjność i mniejszą liczbę problemów z koordynacją międzybranżową.

Integracja SRK z zasilaniem, monitoringiem i systemami IT

SRK nie działa w próżni. To element większej układanki infrastrukturalnej, w której pracują:

• systemy zasilania
• monitoring
• łączność operacyjna
• systemy IT przewoźnika i zarządcy infrastruktury

Zasilanie

Aby system sterował ruchem bez przerwy, potrzebuje:

• zasilania podstawowego
• UPS (zasilanie awaryjne)
• agregatów na obiektach oddalonych
• uziemienia i ochron RCD 30 mA

Dla projektanta oznacza to koordynację z projektantem branży elektrycznej i spójną dokumentację.

Monitoring i diagnostyka

Nowoczesne systemy oferują:

• CCTV na stacjach i przejazdach
• analizę incydentów
• predykcyjną diagnostykę (przewidywanie awarii)

Dzięki temu utrzymanie działa szybciej i taniej.

Łączność

W SRK funkcjonuje równolegle kilka systemów:

• GSM-R
• łączność radiowa (150 MHz)
• telefonia stacjonarna
• łączność dyspozytorska

Bez tego dyżurny ruchu nie ma jak sterować ruchem.

Integracja z IT

SRK łączy się z:

• TMS (Traffic Management System)
• systemami informacji pasażerskiej
• ERP i systemami zasobowymi
• SCADA

To dzięki temu tablica na dworcu potrafi wyświetlić realny czas przyjazdu, a nie tylko „plan”.

---

Ewolucja i automatyzacja SRK

Branża sterowania ruchem kolejowym przeszła w ciągu 150 lat drogę od stalowych linek i ręcznych dźwigni do komputerowych systemów SRK, transmisji radiowej i pierwszych rozwiązań sztucznej inteligencji. Ta ewolucja zmieniła sposób, w jaki ruch kolejowy jest prowadzony, a teraz zaczyna zmieniać także sposób, w jaki myśli się o projektowaniu SRK i zawodzie projektanta urządzeń sterowania ruchem kolejowym.

Od urządzeń mechanicznych do elektroniki i komputerowych systemów SRK

Dla laików historia SRK może wydawać się niszowa, ale w rzeczywistości jest to opowieść o tym, jak cała branża inżynieryjna kolejowa dojrzewała do automatyzacji.

Etap 1: Urządzenia mechaniczne ręczne/kluczowe (XIX w. – lata 20. XX w.)

W początkach sterowania ruchem kolejowym:

• dyżurny ruchu fizycznie przestawiał dźwignie
• sygnały były przekazywane maszyście ręcznie
• rozjazdy sterowano linkami stalowymi
• semafory miały napęd linowy

To sterowanie „analogowe” wymagało dużej siły fizycznej, wielu ludzi i było podatne na błędy.

Etap 2: Mechaniczne systemy scentralizowane (lata 20.–50.)

Wprowadzenie pędni pneumatycznych i hydraulicznych pozwoliło:

• sterować kilkoma zwrotnicami z jednego miejsca
• centralizować obsługę
• redukować ryzyko kolizji na stacjach

To pierwsza forma automatyzacji — choć nadal bez elektroniki.

Etap 3: Elektromechanika (lata 40.–60.)

Pojawienie się przekaźników elektromagnetycznych umożliwiło:

• realizowanie prostych zależności logicznych
• automatyzację części zadań dyżurnego
• wzrost niezawodności

Etap 4: Przekaźniki elektryczne (lata 50.–90.)

To była „złota era” systemów przekaźnikowych — skomplikowane układy złożone z setek lub tysięcy przekaźników budowały logikę sterowania. Ich atuty:

• wysoka niezawodność
• bezpieczeństwo fail-safe realizowane sprzętowo
• duża trwałość

Przykłady polskich systemów przekaźnikowych:

• COB
• ESTWDk / ESTWDy (wciąż eksploatowane na wielu stacjach)

W tamtym okresie polski Zakład Sterowania Ruchem zdobył ponad 20 patentów na rozwiązania przekaźnikowe — duży dorobek krajowej myśli inżynierskiej kolejowej.

Etap 5: Przekaźnikowo-komputerowe (lata 70.–2000)

Rozpoczęto modernizację urządzeń o moduły cyfrowe:

• układy półprzewodnikowe
• integracja logiczna
• blokady cyfrowe (np. MS)

Pojawiła się idea cyfrowego przekazywania informacji (CPI), czyli wstęp do współczesnej telekomunikacji kolejowej.

Etap 6: Mikroprocesory i systemy komputerowe (od lat 90. do dziś)

Przełom nastąpił w 1994 r., kiedy na stacji Ożarów Mazowiecki uruchomiono pierwszy komputerowy system SRK EBILOCK 850.

Kluczowe zmiany:

• logika sterowania przeniosła się do oprogramowania
• diagnostyka stała się automatyczna
• sterowanie ruchem można było wizualizować na monitorze
• możliwa stała się integracja z nadrzędnymi systemami dyspozytorskimi

Stan w Polsce (2026 r.):

• 27% przejazdów – technika przekaźnikowa
• 59% – technika hybrydowa (przekaźnikowo-komputerowa)
• 14% – technika mikroprocesorowa
• 166 okręgów nastawczych
• 3720 sterowanych zwrotnic
• 4038 sygnalizatorów

Ta ewolucja to fundament dalszej automatyzacji.

---

Automatyzacja SRK, AI i cyfryzacja urządzeń sterowania

Dzisiejsze systemy sterowania ruchem kolejowym zbliżają się do poziomu integracji, której nie przewidywali nawet konstruktorzy urządzeń przekaźnikowych.

1. Automatyzacja prowadzenia pociągów

Kolej wprowadziła klasy automatyzacji GoA (Grades of Automation):

Poziom	Opis
GoA 0	pełne prowadzenie ręczne
GoA 1	wsparcie maszynisty (np. ETCS)
GoA 2	półautomatyczne prowadzenie
GoA 3	automatyczne z nadzorem człowieka
GoA 4	w pełni autonomiczne (metro bez maszynisty)

W metrach GoA 4 jest już standardem. Na liniach kolejowych trwa migracja do GoA 2 i GoA 3, wspierana przez ERTMS/ETCS.

2. Standaryzacja i ERTMS

ERTMS = ETCS + GSM-R + ETML

Korzyści systemu:

• interoperacyjność w UE
• mniej błędów ludzkich
• większe bezpieczeństwo
• większa przepustowość linii
• lepsza praca dyspozytorów

Do 2030 roku wdrożenie ERTMS w Polsce to miliardowe inwestycje i ogromne zapotrzebowanie na specjalistów — zarówno projektantów SRK, jak i automatyków, monterów oraz specjalistów telekomunikacji kolejowej.

3. AI i uczenie maszynowe w SRK

Sztuczna inteligencja jest na etapie pilotaży i badań, ale jej potencjalne zastosowania są konkretne:

a) Optymalizacja ruchu

• przewidywanie opóźnień
• priorytetyzacja pociągów
• symulacje i wariantowanie

b) Diagnostyka predykcyjna

• wykrywanie usterek przed awarią
• optymalizacja harmonogramów utrzymania
• oszczędność CAPEX/OPEX

c) Detekcja anomalii

• uczenie wzorców normalnych stanów
• automatyczne alerty dla utrzymania

d) Wsparcie decyzji dyspozytorskich

• analiza konfliktów ruchowych
• sugestie działań i przebiegów

4. Cyfrowe bliźniaki i Big Data

Digital Twins to wirtualne modele systemów SRK, które pozwalają:

• testować modernizacje
• analizować przepustowość
• sprawdzać scenariusze kryzysowe
• prowadzić audyty

Big Data z kolei pozwala analizować tysiące parametrów:

• ruchowych
• technicznych
• eksploatacyjnych

5. Cyberbezpieczeństwo

Wraz z cyfryzacją rośnie ryzyko ataków, dlatego do projektowania sterowania ruchem kolejowym zaczęły trafiać wymagania:

• szyfrowania transmisji
• audytów bezpieczeństwa
• systemów SIEM
• procedur INCIDENT RESPONSE

To nowy obszar kompetencji w branży SRK.

---

Automatyzacja a zawód projektanta SRK – co się zmieni, a co pozostanie ludzkie

Automatyzacja jest faktem, ale nie oznacza, że zawód projektanta urządzeń SRK zniknie. Zmieni się jego charakter.

Co może zrobić automatyzacja:

• generowanie schematów elektrycznych
• sprawdzanie zgodności z instrukcjami PLK
• wykrywanie kolizji międzybranżowych (BIM)
• automatyczne kosztorysowanie
• symulacje przepustowości
• aktualizacja dokumentacji powykonawczej

To zadania powtarzalne, które dziś wykonują głównie juniorzy i asystenci projektanta.

Co zostanie w rękach człowieka:

1. Koncepcja projektowa
   Każda stacja jest inna. SRK nie da się projektować jak katalogowej instalacji.
2. Decyzje strategiczne i bezpieczeństwo
   Projektant SRK podpisuje projekt z własnym nazwiskiem i uprawnieniami budowlanymi.
3. Interpretacja norm i realiów terenu
   Normy PKP PLK nie są „zero-jedynkowe”, a teren inwestycji bywa trudny.
4. Komunikacja i uzgodnienia
   Tu żadna AI nie pójdzie na naradę z inwestorem ani nie rozwiąże konfliktu z inżynierem budowy.
5. Nadzór autorski
   Na budowie nadal potrzebny jest człowiek, który rozumie system i odpowiada za zgodność realizacji z dokumentacją techniczną.

Nowe kompetencje, które już wchodzą do branży:

• praca z narzędziami AI
• cyberbezpieczeństwo
• integracja systemowa (SRK + IT + telekomunikacja)
• modelowanie BIM
• znajomość ERTMS/ETCS
• myślenie systemowe

---